Zimu pred nama mijenjaju rijetki fenomeni

Riječ je o pozitivnom Indijsko-okeanskom dipolu, fenomenu koji stvara velike razlike u temperaturi mora u različitim dijelovima Indijskog okeana.

Hronika

Motociklista teško povrijeđen u sudaru s autom

Sezonske prognoze pokazuju da bi zajednički uticaj Indijsko-okeanskog dipola i Super El Ninja mogao trajati tokom jeseni i početkom zime.

Ta bi kombinacija mogla uticati na kretanje vazdušnih struja iznad sjeverne hemisfere i oblikovati vrijeme tokom zime 2026/2027, piše "Sever Veder Jurom".

Šta je Indijsko-okeanski dipol?

Indijsko-okeanski dipol, poznat pod skraćenicom IOD, nastaje kada se temperature mora u istočnom i zapadnom dijelu Indijskog okeana počnu značajno razlikovati. Upravo zbog tih suprotnih temperaturnih promjena naziva se dipolom.

U pozitivnoj fazi zapadni dio okeana postaje topliji, dok se istočni dio hladi. Iznad toplije vode vazduh se podiže, a iznad hladnijeg područja spušta, što mijenja vjetrove, raspored padavina i kretanje velikih vremenskih sistema.

IOD zato nije samo lokalna pojava. Promjene iznad Indijskog okeana mogu se povezati s atmosferskim promjenama u Tihom okeanu, a zatim uticati na vrijeme u udaljenim dijelovima svijeta.

Svijet

Incident na festivalu vatrometa: Povrijeđeno 27 osoba

Najnoviji podaci pokazuju da se pozitivna faza IOD-a tek počinje razvijati. Istočni dio posmatranog područja hladi se, dok se zapadni dio zagrijava, pa bi temperaturna razlika tokom jeseni mogla postati još izraženija.

Prognoze pokazuju da se ne radi o kratkotrajnoj pojavi. Pozitivni IOD mogao bi trajati tokom cijele jeseni i završiti tek početkom zime.

Super El Ninjo ubrzano jača

Istovremeno se u Tihom okeanu razvija snažan Super El Ninjo. Najnovije analize pokazuju da su temperature mora u dijelovima centralnog i istočnog Pacifika između četiri i pet stepeni više od uobičajenih vrijednosti.

Još veća količina toplote nalazi se ispod površine okeana. Na dubini do 500 metara zabilježeno je područje u kojem je temperatura više od osam stepeni iznad prosjeka.

Savjeti

Zašto ljudi masovno umotavaju novac u foliju?

Ta se velika količina tople vode postupno pomjera prema istočnom dijelu tropskog Pacifika i izbija prema površini, čime dodatno pojačava El Ninjo.

Sezonski modeli predviđaju da bi ovaj El Ninjo mogao lako preći prag koji se koristi za opisivanje Super El Ninja. Ako se prognoze ostvare, mogao bi postati jedan od najjačih zabilježenih El Ninja.

Kako dva okeana zajedno utiču na vrijeme?

Snažne promjene temperature mora utiču na raspored toplote i energije u atmosferi. Zbog toga se za pojave poput El Ninja često kaže da su važni "pokretači zime".

BiH

Košarac: Političkom Sarajevu najviše smeta jedinstvo Srpske i Srbije

Super El Ninjo i pozitivni IOD povezani su s kretanjem tropskih vjetrova, promjenama pritiska vazduha i rasporedom padavina. Kada djeluju istovremeno, mogu snažnije uticati na mlaznu struju, brzu vazdušnu struju koja usmjerava oluje i vremenske sisteme.

Snažno podizanje toplog vazduha iznad Pacifika i zapadnog dijela Indijskog okeana, kao i spuštanje suvog vazduha iznad Indonezije, stvaraju veliki atmosferski obrazac koji se može proširiti oko cijele sjeverne hemisfere.

Sam Indijsko-okeanski dipol obično izaziva manji poremećaj. Međutim, u kombinaciji sa Super El Ninjom može nastati znatno izraženiji lanac područja visokog i niskog pritiska koji se proteže oko planete.

Kako taj atmosferski val prelazi preko Sjeverne Amerike, pojačane putanje oluja podstiču stvaranje područja niskog pritiska iznad sjevernog Atlantika. To zatim pogoduje dotoku vazduha sa zapada prema evropskom kontinentu.

Prognoza za Evropu

Evropa obično nije prva na udaru direktnih uticaja tropskih okeanskih pojava. Ipak, istraživanja pokazuju da se tokom snažnog Super El Ninja i pozitivnog IOD-a često razvija izraženije područje niskog pritiska iznad sjevernog Atlantika i sjeverozapadne Evrope.

Region

Muškarac (74) štakom pokušao ubiti ženu

Najnovija sezonska prognoza Evropskog centra za srednjoročne vremenske prognoze (ECMVF) pokazuje upravo takav scenario. Predviđa se područje visokog pritiska koje se prema Evropi širi s juga, te niži pritisak iznad sjeverozapadnog i sjevernog dijela kontinenta.

Velika razlika između tih područja visokog i niskog pritiska pojačala bi zapadno strujanje. Ono bi s Atlantika prema Evropi donosilo blaži i vlažniji vazduha.

Zbog toga prognoza za period od decembra do februara pokazuje uglavnom iznadprosječne temperature u većem dijelu Evrope.

To, međutim, ne znači da tokom zime neće biti hladnijih perioda. Povremeni prodori hladnog vazduha i dalje su mogući, posebno u Ujedinjenom Kraljevstvu i Irskoj, ali prema trenutnom sezonskom obrascu ne bi trebali prevladavati.

Bez puno snijega

Pojačano zapadno strujanje prema Evropi donosilo bi i više vlage. Zbog toga se u dijelovima kontinenta očekuju iznadprosječne količine padavina.

Fudbal

Poznatom golmanu prijeti smrtna kazna

Količina snijega uveliko će zavisiti od pojedinačnih područja niskog pritiska i njihovim putanjama. Za snijeg u nizijama biće potrebno da se vlažni atlantski vazduh susretne s dovoljno hladnim vazduhom iz sjevernih ili istočnih dijelova Evrope.

Uopšteno gledano, trenutni sezonski obrazac nije posebno povoljan za obilne količine snijega u većem dijelu Evrope. Veći potencijal za snijeg očekuje se na sjeveru i sjeveroistoku kontinenta te u višim planinskim područjima.

Sezonska prognoza ipak prikazuje samo prevladavajući obrazac tokom nekoliko mjeseci. Blaža zima u prosjeku ne isključuje pojedinačne snažne prodore hladnoće, snježne oluje ili kraća razdoblja izrazito zimskog vremena, prenosi "Bosna info".