Banjaluka: Zagađeni vazduh zarobljen među zgradama

"U proteklih nekoliko dana imali smo vrlo karakterističnu meteorološku situaciju koja doprinosi povećanju zagađenja tzv. stanje temperaturne inverzije, odnosno tišine, kada nema strujanja vjetra ni horizontalnog ni u vertikalnog i na taj način je onemogućena disperzije i razlaživanje zagađujućih materija", rekla je Ranka Radić, načelnik Odjeljenja za zaštitu životne sredine Republičkog hidrometeorološkog zavoda Republike Srpske.

A kuda i da ode kada u Banjaluci već odavno nema prirodnih vazdušnih koridora, kuda bi vazduh mogao da struji. Za samo pet godina u Banjaluci je prodato oko 4.500 novih završenih stanova, prema podacima Zavoda za statistiku. Ako se uzme da prosječna stambena zgrada ima između 50 i 100 stanova, to bi značilo da je u tom periodu izgrađeno ekvivalentno između 40 i 90 zgrada, odnosno 9 do 18 godišnje. Informativna redakcija ATV još u aprilu upozoravala na uslovno rečeno vanredno stanje koje nas očekuje u zimskim danima iste godine.

"Raspoređenost i orijentisanost velikih objekata i blokova, već je jako važna i njihova visina u zavisnosti od lokacije gdje su smješteni. Kad stavite sve u negativan kontekst nebrige, dobijate situaciju koju mi imamo. Dobijamo vrela ostrva u kojima imamo pregrijavanje do te mjere da ne možemo da ohladimo zgrade. Generalno, dijelovi grada koji su najproblematičniji su gdje imate veliki broj malih dimnjaka i u principu gdje se jednostavno, zahvaljujući visokim zgradama i prenabijenoj gradnji, sprečava cirkulacija", rekao je Petar Gvero, šef Katedre za termodinamiku na Mašinskom fakultetu Univerziteta u Banjaluci.

Visoki objekti i prenatrpana gradnja mijenjaju prirodno strujanje vazduha i otežavaju provjetravanje grada. Da je dio štete već učinjen, upozoravaju stručnjaci, a odgovornost za buduću gradnju vide u boljem planiranju i uključivanju eksperata za kretanje vazduha u izradi regulacionih planova.

"Naravno da su i ranije postojala ložišta, gradska toplana i automobili, ali ne u ovolikom broju kao danas, ali postojali su transportni putevi odnosno koridori kojima bi svi kontaminenti koje mi zadržavamo u nekom sloju i to najviše u užem gradskoj jezgru u urbanom dijelu zadržavamo jer nemaju gdje da odu. Izgleda da u Banjaluci kao da nije bio prioritet, mislim da smo tu određenu štetu već načinili, mi gradimo zgrade onako kako se ko izbori za regulacioni plan", rekla je Mirjana Delić – Jović, v.d. direktora Instituta za zaštitu i ekologiju Republike Srpske.

Banjaluci nedostaje urbanistički plan koji bi definisao pravila gradnje na nivou čitavih gradskih zona. Njime bi se određivali odnos izgrađenih i slobodnih površina, prostor za zelenila, ali i položaj objekata u odnosu na ružu vjetrova, kako bi se omogućilo prirodno strujanje vazduha.

"Ono što mi danas imamo na sceni jeste planiranje kroz regulacione planove i izgradnja objekata pri čemu se posmatra samo parcela i objekat na parceli. Dakle, pozicija objekta i njegov horizontalni gabarit uglavnom su ograničeni oblikom parcele i tu nema mogućnosti da se vodi računa o određenim bioklimatskim faktorima. U tom smislu, ni ostali parametri ne mogu biti zadovoljeni, tako da jednostavno težimo ka jednoj stihijskoj aglomeraciji, koja, između ostalog, može štetno da utiče na kvalitet zraka", rekla je Brankica Milojević, profesor na Katedri za urbanizam na Arhitektonsko-građevinsko-geodetskog fakulteta Univerziteta u Banjaluci.

Odgovore smo potražili i na adresi Trga srpski vladara broj 1 u Odjeljenju za prostorno uređenje grada Banjaluka. Međutim odgovor do kraja njihovog radnog vremena nismo dobili. Građanima ostaje da udišu posljedice odluka koje su drugi donosili.