Super El Ninjo ubrzano jača: Evo kakvu zimu prognoziraju Evropi

Sezonske prognoze pokazuju da bi zajednički uticaj Indijskookeanskog dipola i Super El Ninja mogao trajati tokom jeseni i početkom zime. Ta kombinacija mogla bi uticati na kretanje vazdušnih struja iznad sjeverne hemisfere i oblikovati vremenske prilike tokom zime 2026/2027. godine, piše portal „Sivir veder Jurop“ (Severe Weather Europe).

Šta je Indijskookeanski dipol?

Indijskookeanski dipol, poznat po skraćenici IOD, nastaje kada temperature mora u istočnom i zapadnom dijelu Indijskog okeana počnu znatno da se razlikuju. Upravo zbog te dvije suprotne temperaturne promjene naziva se dipolom.

U pozitivnoj fazi zapadni dio okeana postaje topliji, dok se istočni dio hladi. Iznad toplije vode vazduh se podiže, a iznad hladnijeg područja spušta, što mijenja vjetrove, raspored padavina i kretanje velikih vremenskih sistema.

IOD zato nije samo lokalna pojava. Promjene iznad Indijskog okeana mogu biti povezane sa atmosferskim promjenama u Tihom okeanu i zatim uticati na vremenske prilike u udaljenim dijelovima svijeta. Najnoviji podaci pokazuju da pozitivna faza IOD-a tek počinje da se razvija.

Istočni dio posmatranog područja se hladi, dok se zapadni dio zagrijava, pa bi temperaturna razlika tokom jeseni mogla postati još izraženija. Prognoze pokazuju da nije riječ o kratkotrajnoj pojavi. Pozitivni IOD mogao bi trajati tokom cijele jeseni i završiti se tek početkom zime.

Super El Ninjo ubrzano jača

Istovremeno se u Tihom okeanu razvija snažan Super El Ninjo. Najnovije analize pokazuju da su temperature mora u dijelovima centralnog i istočnog Pacifika između četiri i pet stepeni više od uobičajenih vrijednosti.

Banja Luka

Hitna pomoć upozorava: Toplotni udar može biti opasan po život

Još veća količina toplote nalazi se ispod površine okeana. Na dubini do 500 metara zabilježeno je područje u kojem je temperatura više od osam stepeni iznad prosjeka.

Ta velika količina tople vode postepeno se pomjera prema istočnom dijelu tropskog Pacifika i izbija prema površini, čime dodatno pojačava El Ninjo.

Sezonski modeli predviđaju da bi ovaj El Ninjo mogao lako preći prag koji se koristi za opisivanje Super El Ninja. Ukoliko se prognoze ostvare, mogao bi postati jedan od najjačih zabilježenih El Ninja.

Kako dva okeana zajedno utiču na vremenske prilike?

Snažne promjene temperature mora utiču na raspored toplote i energije u atmosferi. Zbog toga se za pojave poput El Ninja često kaže da su važni „pokretači zime“.

Super El Ninjo i pozitivni IOD povezani su kretanjem tropskih vjetrova, promjenama vazdušnog pritiska i rasporedom padavina. Kada djeluju istovremeno, mogu snažnije uticati na mlaznu struju, brzu vazdušnu struju koja usmjerava oluje i vremenske sisteme.

Banja Luka

Kolaps u Banjaluci: Semafori na ključnim raskrsnicama ponovo ne rade

Snažno podizanje toplog vazduha iznad Pacifika i zapadnog dijela Indijskog okeana, te spuštanje suvog vazduha iznad Indonezije, stvaraju veliki atmosferski obrazac koji se može proširiti oko cijele sjeverne hemisfere.

Sam Indijskookeanski dipol obično izaziva manji poremećaj. Međutim, u kombinaciji sa Super El Ninjom može nastati znatno izraženiji lanac područja visokog i niskog vazdušnog pritiska koji se proteže oko planete.

Kako taj atmosferski talas prelazi preko Sjeverne Amerike, pojačane putanje oluja podstiču stvaranje područja niskog vazdušnog pritiska iznad sjevernog Atlantika. To zatim pogoduje dotoku vazduha sa zapada prema evropskom kontinentu.

Prognoza za Evropu

Evropa obično nije prva na udaru direktnih uticaja tropskih okeanskih pojava. Ipak, istraživanja pokazuju da se tokom snažnog Super El Ninja i pozitivnog IOD-a često razvija izraženije područje niskog vazdušnog pritiska iznad sjevernog Atlantika i sjeverozapadne Evrope.

Najnovija sezonska prognoza Evropskog centra za srednjoročne vremenske prognoze (ECMWF) pokazuje upravo takav scenario. Predviđa se područje visokog vazdušnog pritiska koje se prema Evropi širi sa juga, te niži pritisak iznad sjeverozapadnog i sjevernog dijela kontinenta.

Svijet

Budimpešta i Bukurešt isključili javnu rasvjetu

Velika razlika između tih područja visokog i niskog vazdušnog pritiska pojačala bi zapadno strujanje. Ono bi sa Atlantika prema Evropi donosilo blaži i vlažniji vazduh. Zbog toga prognoza za period od decembra do februara pokazuje uglavnom iznadprosječne temperature u većem dijelu Evrope.

To, međutim, ne znači da tokom zime neće biti hladnijih perioda. Povremeni prodori hladnog vazduha i dalje su mogući, naročito u Ujedinjenom Kraljevstvu i Irskoj, ali prema trenutnom sezonskom obrascu ne bi trebalo da preovladavaju.

Bez mnogo snijega

Pojačano zapadno strujanje prema Evropi donosilo bi i više vlage. Zbog toga se u dijelovima kontinenta očekuju iznadprosječne količine padavina.

Količina snijega u velikoj mjeri zavisiće od pojedinačnih područja niskog vazdušnog pritiska i njihovih putanja. Za snijeg u nizinama biće potrebno da se vlažni atlantski vazduh susretne sa dovoljno hladnim vazduhom iz sjevernih ili istočnih dijelova Evrope.

Srbija

Danas vrhunac toplotnog talasa, spremite se za tropsku noć

Uopšteno gledano, trenutni sezonski obrazac nije naročito povoljan za obilnije količine snijega u većem dijelu Evrope. Veći potencijal za snijeg očekuje se na sjeveru i sjeveroistoku kontinenta, te u višim planinskim predjelima.

Sezonska prognoza, ipak, prikazuje samo preovlađujući obrazac tokom nekoliko mjeseci. Blaža zima u prosjeku ne isključuje pojedinačne snažne prodore hladnoće, snježne oluje ili kraće periode izrazito zimskog vremena.