SAD povukle bombardere iz Velike Britanije

Zvaničnik Pentagona je u nedjelju u saopštenju potvrdio da je Pentagon uklonio svoje bombardere - kojih se smatra da je oko dvanaest, tipa B-1 - iz baze nazad u njihove matične stanice u Americi.

Američki mediji su izvijestili da je nova prijetnja dovela do uklanjanja bombardera, što je uslijedilo nakon velikog incidenta 27. septembra, kada je policija upozorena na tri „sumnjiva vozila“ u blizini vazduhoplovne baze.

Pet muškaraca je prvobitno uhapšeno zbog sumnje na teroristička djela, a potom je pušteno uz kauciju.

Šesti muškarac, državljanin Velike Britanije i Irana, takođe je kasnije uhapšen i pušten uz kauciju.

Zvaničnici Vajthola su potvrdili da u vezi sa prijetnjama sa kojima se trenutno suočavaju „postoji kontinuirani visok tempo prijetnji iz Irana prema Velikoj Britaniji i logično je da bi američke vazduhoplovne baze bile prilično visoko na bilo kojoj listi ciljeva“.

Takođe nije osporeno da je odluka Vašingtona bila odgovor na incident u vazduhoplovnoj bazi u Glosterširu.

Bi-Bi-Siju je rečeno da je riječ o vojnoj, a ne političkoj odluci, donesenoj na operativnom nivou, te da je američka vojska o njoj obavijestila britanske kolege.

Ministarstvo odbrane Velike Britanije nije komentarisalo ove navode.

Internet stranice za praćenje letova pokazale su da su bombarderi B-1 u nedjelju poletjeli iz baze RAF Ferford.

„Njujork tajms“ objavio je, pozivajući se na dvojicu američkih zvaničnika, da su američki komandanti dobili nove informacije o navodnoj zavjeri protiv RAF Ferforda koju podržava Iran.

List navodi da su nove informacije dio upozorenja o prijetnjama koja su stigla još prije tri sedmice, ali da su zvaničnici brzo reagovali nakon što su se u posljednja 24 časa pojavili konkretniji detalji.

Bombarderi su, prema navodima medija, poletjeli dok su avioni za dopunjavanje goriva u vazduhu još bili angažovani kako bi podržali njihov let prema Sjedinjenim Američkim Državama.

Nekoliko dana nakon incidenta u bazi RAF Ferford, premijer Endi Bernam rekao je da postoje „jake indikacije“ da je Iran imao ulogu u incidentu, ali nije iznio dodatne detalje.

Teheran je snažno negirao bilo kakvu umiješanost.

Prvobitno je pet muškaraca, starosti od 23 do 25 godina, uhapšeno u ranim jutarnjim časovima nakon što je prijavljeno da se vozila kreću prema bazi kojom upravlja Američko ratno vazduhoplovstvo (USAF).

Sva petorica su britanski državljani iz Londona.

Uhapšeni su zbog sumnje da su počinili krivična djela u vezi sa eksplozivom, a kasnije i zbog sumnje da su pripremali teroristički akt. Potom su pušteni uz kauciju, u postupku koji je policija opisala kao „istražnu odluku“ zasnovanu na „iskustvu i strategiji“.

Šesti muškarac, star 25 godina, uhapšen je u četvrtak u Londonu zbog sumnje da je pripremao terorističke akte.

Protivteroristička policija potvrdila je u subotu da je i on pušten uz kauciju.

RAF Ferford, smješten u Kotsvoldsu, decenijama se koristi kao isturena operativna lokacija američkog ratnog vazduhoplovstva.

Posljednjih mjeseci SAD su iz te baze slale bombardere B-1 i B-52 prema Bliskom istoku, nakon što je Velika Britanija odobrila američki zahtjev da bazu koristi za odbrambene napade na Iran.

Stanovnici koji žive u blizini baze rekli su za Bi-Bi-Si da osjećaju olakšanje zbog odlaska bombardera. Jedna mještanka navela je da joj je laknulo zbog buke, ali i da se posljednjih sedmica osjećala „sve ranjivije“.

Drugi mještanin, koji je iz svoje bašte posmatrao kako se bombe utovaruju u avione, rekao je da je znao da se nešto dešava kada je u nedjelju vidio avione kako odlaze „jedan za drugim“.

Povlačenje bombardera dolazi u trenutku kada SAD pokušavaju da se oporave od štete koju su njihovim avionima nanijeli iranski precizni napadi.

Tehnički je moguće da SAD izvode precizne udare direktno sa svoje teritorije, bez korištenja baze u Velikoj Britaniji, kao što je bio slučaj tokom prošlogodišnje operacije „Ponoćni čekić“ (Midnight Hammer).

Ipak, povlačenjem bombardera iz RAF Ferforda SAD ostaju bez važnog uporišta izvan kontinentalne Evrope.

Ezra Koen, koji je bio zvaničnik Ministarstva odbrane tokom prve administracije Donalda Trampa, ocijenio je da je premještanje aviona iz baze RAF Ferford bila „razumna odluka“.

On je u emisiji „Tudej“ (Today) na Bi-Bi-Si Radiju 4 rekao da su u pitanju veoma specifični avioni koji se više ne proizvode i kojih SAD imaju ograničen broj.

„Bombarder B-1 je strateška prednost i preduzećemo korake da ga zaštitimo od svih vrsta prijetnji“, rekao je Koen.

On je dodao da takva odluka „povećava cijenu napada na Iran“, jer će vojni avioni ubuduće morati da polijeću ili iz SAD ili iz neke druge baze u Evropi.

Iran je u julu saopštio da „svaka baza koja se koristi za agresiju na iransku teritoriju predstavlja legitimnu metu“ za njegove snage.

Nekoliko dana nakon incidenta, a prije hapšenja šestog muškarca, američki državni sekretar Marko Rubio rekao je za „Foks njuz“ da je očigledno da je u slučaj bio umiješan strani akter.

Rubio nije iznio dodatne detalje, navodeći da je ograničen u onome što može javno da kaže.

Američki predsjednik Donald Tramp posebno je izjavio da je „iznenađen“ što je petorica muškaraca puštena uz kauciju.

„Znamo sve o njima, mi ih ne bismo pustili“, rekao je Tramp, dodajući da je Velika Britanija „veoma blisko“ sarađivala sa SAD u ovom slučaju.

Mnogi bombarderi B-1 koji su letjeli iz Velike Britanije bili su naoružani precizno navođenim bombama za probijanje bunkera, koje imaju ojačano kućište namijenjeno prodiranju u utvrđene ili podzemne ciljeve, poput skladišta oružja.

Nosili su i rakete vazduh-zemlja namijenjene napadima na snažnije branjene ciljeve dublje na teritoriji Irana.

Svaka misija bombardovanja, u zavisnosti od lokacije cilja, vjerovatno bi trajala između 12 i 15 časova u oba smjera, uz dopunjavanje goriva u vazduhu tokom odlaska i povratka.

Pentagon je naglasio da američki bombarderi i dalje mogu da izvršavaju misije „bilo gdje i bilo kada“, uključujući operacije koje počinju i završavaju se na kontinentalnom dijelu Sjedinjenih Američkih Država.

Bombarderi B-52 posljednji put su korišteni u martu, nakon odluke bivšeg britanskog premijera sera Kira Starmera da dozvoli SAD da koriste britanske baze, uključujući RAF Ferford, za „odbrambene“ udare na iranske kapacitete.

Sukob se proširio širom Bliskog istoka nakon što su SAD i Izrael 28. februara pokrenuli široke napade na Iran.

Iran je odgovorio napadima na Izrael i države saveznice SAD u Persijskom zalivu.