Hakerski napadi: Evropa gasi internet stranice zbog propusta

Programeri PHP-a saopštili su u srijedu da će objaviti bezbjednosne ispravke, dok su evropske institucije za sajber bezbjednost upozorile organizacije da privremeno isključe ugrožene internet stranice ukoliko nisu u mogućnosti da odmah otklone propuste.

Razmjere potencijalne opasnosti su ogromne, s obzirom na to da se PHP koristi na gotovo 70 odsto internet stranica čiji je programski jezik moguće identifikovati, pokazuju podaci servisa V3Teks (W3Techs).

Pexel/Tima Miroshnichenko

Riječ je o programskom jeziku koji radi u pozadini internet stranica i omogućava njihovo funkcionisanje. Kada korisnik otvori neku stranicu, server uz pomoć PHP-a priprema sadržaj koji se zatim prikazuje u internet pregledaču.

Ovaj programski jezik je besplatan, otvorenog koda i održavaju ga volonteri, a vlasnici internet stranica najčešće ne dolaze u direktan kontakt s njim.

Pexels

PHP je i osnova Vordpresa (WordPress), platforme na kojoj funkcioniše oko 40 odsto svih internet stranica u svijetu, uključujući blogove, portale, internet prodavnice, stranice kompanija i državnih institucija.

Hakeri mogu da preuzmu kontrolu bez lozinke

Ozbiljnost otkrivenih propusta ocijenjena je sa 9,2 od maksimalnih 10 bodova prema međunarodnoj skali za procjenu bezbjednosnih ranjivosti (CVSS v4.0).

Evropski tim za odgovor na računarske bezbjednosne incidente (CERT-EU) upozorio je da ova ocjena ukazuje na mogućnost da napadači preko interneta izvršavaju komande na ugroženim serverima, bez potrebe za korisničkim nalogom ili lozinkom.

To praktično znači da bi hakeri iskorišćavanjem bezbjednosnog propusta mogli da preuzmu kontrolu nad internet stranicom, pristupe njenim podacima ili ugroze čitav sistem.

Iz kompanije GouDedi (GoDaddy), koja pruža usluge internet hostinga, upozorili su da posljedice mogu uključivati krađu podataka, izmjenu sadržaja stranica i potpuno kompromitovanje sistema.

Glavni tehnološki direktor kompanije Klaudfler (Cloudflare) potvrdio je da su već počeli da se pojavljuju prvi napadi koji koriste otkrivene ranjivosti.

Poseban problem predstavljaju manje internet stranice, čiji vlasnici najčešće nemaju stručnjake za sajber bezbjednost.

Mnoge od njih koriste zajedničke servere i nemaju direktnu kontrolu nad njihovim održavanjem, zbog čega često ni ne znaju ko je zadužen za ažuriranje PHP-a.

Iz bezbjednosnog dodatka Vordfens (Wordfence), namijenjenog zaštiti Vordpres stranica, upozorili su da uobičajena automatska ažuriranja neće biti dovoljna za otklanjanje ovih propusta.

Zbog toga je preporuka evropskih stručnjaka da se ugrožene stranice privremeno isključe, umjesto da ostanu izložene potencijalnim hakerskim napadima.

Propusti postojali decenijama, otkrila ih vještačka inteligencija

Posebno je zanimljivo što su ove bezbjednosne ranjivosti otkrivene uz pomoć vještačke inteligencije, iako su, prema tvrdnjama istraživača, u programskom kodu postojale decenijama.

Istraživači bezbjednosne kompanije Kalif (Calif), u saradnji sa kompanijom OpenAI (OpenAI), otkrili su prvi propust koristeći model vještačke inteligencije GPT-5.6 Sol (GPT-5.6 Sol).

Otkriće su programerima PHP-a prijavili 11. avgusta.

Nezavisno od njih, bezbjednosna kompanija Viz (Wiz), koja je u vlasništvu Gugla (Google), takođe je uz pomoć modela vještačke inteligencije otkrila ranjivosti, a drugi propust prijavila je 24. avgusta.

Iz kompanije Viz ocijenili su da se radi o jednim od najozbiljnijih bezbjednosnih ranjivosti ikada otkrivenih u PHP-u, a možda i u istoriji softvera.

Kako su objasnili, propusti su u programskom kodu postojali decenijama, ali je dokazivanje mogućnosti njihove zloupotrebe zahtijevalo niz složenih postupaka koji su bili na samoj granici onoga što su ljudski istraživači mogli praktično da izvedu.

Oglasila se i Trampova administracija

Na otkriće je reagovala i administracija američkog predsjednika Donalda Trampa, koja je saopštila da prati situaciju i koordiniše aktivnosti sa saveznim agencijama i vodećim laboratorijama za superinteligenciju kako bi se ubrzalo objavljivanje bezbjednosnih ispravki.

Iz američke administracije poručili su da je otkrivanje ovih propusta dokaz da razvoj američke superinteligencije doprinosi jačanju nacionalne bezbjednosti.

U međuvremenu, organizacijama širom svijeta preporučeno je da što prije ažuriraju ugrožene sisteme, a ukoliko to nije moguće, da ih privremeno isključe sa interneta.