Tehnologija može da mijenja glasove, bez da to bude utvrđeno

Takođe, tehnologija podrazumijeva i virtuelni mehanizam koji imitira stvarne mašine za glasanje, a koji može učiniti da digitalni trag izmijenjenih glasova djeluje kao da potiče sa stvarnih mašina. Jednostavnije rečeno, onaj ko ima pristup tehnologiji može da prati i prilagođava rezultate u realnom vremenu tokom i nakon izbora i to - bez mogućnosti da iko utvrdi da su izmijenjeni.

Analitičari CIA-e su 2006. godine procijenili da su mašine za glasanje imale instalirane nepoznate komponente vještačke inteligencije, te da su dizajnirane tako da mijenjaju zbirne rezultate glasova, da su mogle da detektuju kada se vrši revizija, kao i da su mogle da izdaju odštampane potvrde bez registrovanja, bilježenja ili prenošenja tih glasova.

Alternativna analiza CIA-e iz 2013. godine navodi da je elektronski glasački sistem Venecuele podložan unutrašnjem pristupu, naglašava centralizovanu prirodu kontrole Nacionalnog izbornog savjeta, odnosno centralne izborne komisije te zemlje, nad glasačkom tehnologijom, kao i nemogućnost nepoželjnih političkih subjekata da nadziru proces glasanja. Pored državne izborne komisije, apsolutni pristup izbornim tehnologijama imao je dobavljač ili, preciznije, firma koja je i napravila navedena tehnološka rješenja - kompanija Smartmatik.

Izvještaj CIA-e dalje pokazuje da je Smartmatik sarađivao s venecuelanskim obavještajnim i kontraobavještajnim službama, te da su za predsjedničke izbore kovali planove manipulacije izbornim rezultatima. Tako su, navodi se, 2012. obezbjedili pobjedu Ugi Čavezu.

Nisu to jedini izbori u kojim je primijećena zloupotreba tehnologija. Veze „Smartmatika“ s Venecuelom 2006. godine obavještajna zajednica je ocijenila kao prijetnju nacionalnoj bezbjednosti Sjedinjenih američkih država. Okolnost da je Smartmatik preuzeo kompaniju Sekuoia Voting Sistems ocijenjena je kao „umjerena ukupna prijetnja interesima nacionalne bezbjednosti SAD-a“. Ta procjena zasnivala se na nekoliko faktora:

Izvještaji da je venecuelanska vlada manipulisala nacionalnim izborima u Venecueli uz direktno učešće kompanije Smartmatik;

Obavještajni podaci da su direktori kompanije Smartmatik posjedovali akreditive od venecuelanskih obavještajnih službi;

Izvještaji iz javnih izvora o koruptivnim vezama između kompanije Smartmatik i zvaničnika venecuelanske vlade;

Podaci da su kompanije Smartmatik i Sekuoia u to vrijeme imale ugovore u približno 400 okruga u SAD.

Interes CIA-e za izbore u Venecueli u izvještaju se argumentuje navodima o podložnosti kompanije Smartmatik manipulaciji venecuelanske vlade, između ostalog, i s ciljem potkopavanja povjerenja i manipulacije izbornim procesom u Sjedinjenim državama.

Izborne tehnologije koje će prvi put biti iskorištene u Bosni i Hercegovini na opštim izborima u nedjelju ne podrazumijevaju elektronsko glasanje, ali podrazumijevaju elektronsko skeniranje i brojanje glasova.

I u tom dijelu postoji bezbjedna okolnost u odnosu na zaštitu stvarnih glasova, a to je da će se glasovi u BiH brojati i ručno. Takođe, u slučaju odstupanja, glasovi će se ponovo brojati ručno i to brojanje biće relevantno. Bez obzira na razliku u sistemu glasanja i brojanja, BiH i Venecuela dijele istog izvođača radova - onog koji je u Americi optužen za zavjeru, pranje novca i korupciju, istog onog protiv kojeg se na Filipinima vodi proces za davanje mita, onog koji je u BiH izabran na tenderu iako je bio 17 miliona maraka skuplji od najpovoljnijeg ponuđača.

Glasovi građana BiH u nedjelju tako ostaju zaštićeni jedino opcijom ručnog brojanja, opcijom koja se i do sada koristila i koju su određene interesne grupe proglasile spornom da bi u izborni proces uvele firmu i tehnologiju o kojoj malo znamo, a sve što znamo je - jako sporno.