Panika oko vještačke inteligencije trese berze: Akcije tehnoloških giganata potonule

Rasprodaja se proširila širom industrije, u kojoj se kompanije sve više oslanjaju na zaduživanje i kružno finansiranje kako bi finansirale ambiciozne planove ulaganja u vještačku inteligenciju, iako globalni troškovi zaduživanja, vidljivi kroz prinose na obveznice koji su na višegodišnjim maksimumima, nastavljaju da rastu.

Izvršni direktor kompanije Antropik (Anthropic) Dario Amodei u opširnom eseju objavljenom u subotu na platformi Iks (X) pozvao je kompanije koje razvijaju vještačku inteligenciju da uspore tempo unapređivanja sposobnosti svojih modela zbog sve većeg straha od moguće zloupotrebe ove tehnologije.

Ilon Mask, koji vodi kompaniju EksAI (xAI), i Sem Altman, izvršni direktor OpenAI-ja (OpenAI), naveli su da se slažu sa Amodeijem.

Altman je takođe rekao da kompanija ove godine neće nastaviti sa planovima za inicijalnu javnu ponudu akcija (IPO), navodeći bezbjednosne razloge.

Akcije proizvođača čipova predvode globalnu rasprodaju

Glavni tehnološki indeks Volstrita, Nasdak 100 (Nasdaq 100), pao je u ranom trgovanju za 1,2 odsto, na najniži nivo u posljednjih šest sedmica. Najveći pad zabilježile su akcije proizvođača čipova, koje su predvodile dosadašnji rast povezan sa vještačkom inteligencijom.

Indeks je kasnije ublažio gubitke i početkom popodneva bio je u minusu oko 0,4 odsto.

„Ako ovo zaista dovede do usporavanja i preispitivanja ulaganja u vještačku inteligenciju, to će imati posljedice po ekonomiju i neke važne sektore berze, jer smo, u suštini, bilježili snažan rast upravo zahvaljujući ulaganjima u vještačku inteligenciju“, rekao je Stiv Sosnik, glavni tržišni analitičar kompanije Interaktiv brokers (Interactive Brokers).

Filadelfijski indeks proizvođača poluprovodnika pao je za 5,2 odsto. Akcije Nvidije (Nvidia) izgubile su tri odsto, Advansed mikro devajsis (Advanced Micro Devices – AMD) 4,5 odsto, a Majkron (Micron) 5,4 odsto.

Proizvođači opreme za poluprovodničku industriju Lam risrč (Lam Research) i Aplajd materijals (Applied Materials), kao i tehnološka kompanija Blum enerdži (Bloom Energy), izgubili su po više od šest odsto.

Ranije tokom dana evropski tehnološki sektor pao je za 2,2 odsto, predvođen padom akcija kompanije ASML (ASML) od šest odsto, dok su značajne gubitke zabilježili i Infineon (Infineon) i Simens enerdži (Siemens Energy).

U Aziji je Softbank (SoftBank) potonuo više od deset odsto, dok su akcije proizvođača čipova TSMC (TSMC) i SK Hajniks (SK Hynix) takođe pale.

Upozorenja da bi vještačka inteligencija mogla da „preuzme internet“

Zabrinutost zbog mogućih štetnih posljedica vještačke inteligencije porasla je početkom ovog mjeseca nakon što je istraživač Antropika Džejkob Kokson podnio ostavku, navodeći da se tehnološki giganti „kockaju našim životima“.

Nekoliko dana kasnije laboratorija za vještačku inteligenciju sa sjedištem u San Francisku objavila je izvještaj o bezbjednosnim prijetnjama u kojem je detaljno opisano kako su njeni modeli Klod (Claude) korišćeni za aktivnosti koje su se kretale od razvoja oružja i sajber operacija do nadzora i prevara.

Amodei je tokom vikenda napisao da bi u narednih šest do 12 mjeseci agenti vještačke inteligencije „mogli biti sposobni da preuzmu čitav internet i potencijalno prouzrokuju stotine milijardi dolara štete“.

Odvojeno od toga, Altman je u jednom intervjuu upozorio da je rizik od izumiranja čovječanstva koji bi mogla predstavljati vještačka inteligencija dovoljno ozbiljan da bi kompanije koje se bave ovom tehnologijom i vlade trebalo da reaguju.

„Ova upozorenja treba shvatiti ozbiljno“, rekla je Džilijan Hadfild, profesorka za usklađivanje i upravljanje vještačkom inteligencijom na Univerzitetu Džons Hopkins.

„Postoje stvarni rizici da modeli urade stvari koje ne želimo i koje ne možemo dobro da predvidimo“, dodala je.

Nekoliko američkih zakonodavaca izrazilo je zabrinutost zbog brzog napretka vještačke inteligencije i pozvalo na uvođenje novih pravila.

Pregovarači u američkom Senatu razmatraju zakon koji bi od kompanija koje razvijaju vještačku inteligenciju zahtijevao da pokažu da preduzimaju razumne mjere predostrožnosti, objavio je Rojters u ponedjeljak.

Američki predsjednik Donald Tramp, međutim, u ponedjeljak je, čini se, odbacio te strahove, nazvavši ih „bolesnom zavjerom“ protiv vještačke inteligencije i centara podataka, koji su postali jedno od spornih pitanja u kampanji za izbore za Kongres.

Ulaganja povezana sa vještačkom inteligencijom pokretala su veliki dio rasta globalnih berzi otkako je OpenAI 2022. godine predstavio ČetDžiPiTi (ChatGPT).

U posljednje vrijeme, međutim, sajber napadi koje izvode nekontrolisani agenti vještačke inteligencije, kao i nezadovoljstvo javnosti zbog izgradnje centara podataka, povećali su otpor daljem razvoju industrije.

Investitori su ove godine uložili ogromne količine novca u akcije kompanija povezanih sa vještačkom inteligencijom, a izjave čelnika vodećih laboratorija tokom ovog mjeseca predstavljaju novi test za visoko vrednovani globalni sektor.

Očekuje se da će vlade Sjedinjenih Američkih Država i Kine tokom ovog mjeseca razgovarati o bezbjednosti vještačke inteligencije u okviru bilateralnih razgovora, objavio je Rojters.

Međutim, kineski državni list Global tajms (Global Times) kritikovao je Amodeijev esej u uvodniku, nazvavši ga „priručnikom iz Hladnog rata“ čiji je cilj ograničavanje tehnološkog razvoja Kine.

Sve veća zabrinutost za OpenAI i Antropik jeste i rast konkurencije jeftinijih kineskih modela, kao što su Kimi K3 (Kimi K3) kompanije Munšot AI (Moonshot AI), Alibabin Kven (Qwen) i modeli kompanije DipSik (DeepSeek), koji bi mogli da izvrše pritisak na cijene većih i skupljih modela.

Ne vjeruju svi u upozorenja

Pojedini investitori odbacili su upozorenja Antropika i OpenAI-ja.

Majkl Beri, čije su uspješne opklade protiv američkog tržišta nekretnina uoči finansijske krize 2008. godine prikazane u filmu „Opklada vijeka“ (The Big Short), napisao je na Iksu da su upozorenja „medijska pompa i pretjerivanje“, te „pokriće za stvarno i nekontrolisano usporavanje rasta“.

Drugi tvrde da rekordna planirana kapitalna ulaganja pokazuju da razvoj vještačke inteligencije vjerovatno neće usporiti.

Morgan Stenli (Morgan Stanley) je ranije ove godine prognozirao da će potrošnja na vještačku inteligenciju do 2027. godine premašiti 1,3 biliona dolara.

„Konkurentska trka između kompanija i država i dalje je izuzetno intenzivna i teško je zamisliti da će se kompanije dobrovoljno povući dok njihovi konkurenti nastavljaju da napreduju“, navodi Dojče banka (Deutsche Bank) u svojoj analizi.

Istovremeno, Amodeijev Antropik nastavlja pripreme za izlazak na berzu, koji se očekuje sljedećeg mjeseca.

Izvori Rojtersa naveli su da kompanija pregovara sa Nvidijom o njenom učešću kao ključnog investitora u javnoj ponudi akcija.

Izvještavali Gregor Stjuart Hanter iz Singapura i Johan M. Čerijan, Purvi Agarval i Utkarš Tušar Hati iz Bengalurua. Dodatno izvještavali Roki Svift iz Tokija i Anhara Ruprai iz Bengalurua. Tekst uredili Mišel Prajs, Saumjadeb Čakrabarti i Metju Luis.