Dvije ogromne eksplozije u svemiru u razmaku od četiri minuta: Niko ne zna zašto!

Otkriće je toliko neobično da bi moglo da promeni trenutno razumijevanje porijekla takvih eksplozija.

Gama-zraci, poznati kao GRB-ovi, naučnici generalno dijele u dvije grupe. Kratki izlivi traju manje od dvije sekunde i obično su uzrokovani spajanjem neutronskih zvijezda ili drugih izuzetno gustih kosmičkih tijela, poput crnih rupa.

Dugi bljeskovi traju duže od dvije sekunde i najčešće se javljaju kada se jezgro masivne zvijezde uruši na kraju svog životnog vijeka. Ali novi događaj, označen kao GRB 160425A, pokazuje karakteristike oba tipa, što ne odgovara postojećim objašnjenjima, piše Sajensalert.

Dvije eksplozije u razmaku od četiri minuta

Neobičan signal je zabilježila svemirska opservatorija Nil Gerels Svift 25. aprila 2016. godine. Naučnici su kasnije analizirali podatke i utvrdili da se zapravo radi o dva različita bljeska gama-zraka, razdvojena periodom bez takvog zračenja.

Svijet

Oluja snimljena iz svemira ide ka Evropi: Prijete talasi od 10 metara

Izvor se nalazi u veoma udaljenoj galaksiji, a svjetlosti je trebalo približno 5,5 milijardi godina da stigne do Zemlje. To znači da se događaj dogodio skoro milijardu godina prije formiranja Sunčevog sistema, a njegovo zračenje je stiglo do naših instrumenata tek 2016. godine.

Naučnici smatraju da je izuzetno malo vjerovatno da su dvije potpuno nepovezane eksplozije mogle slučajno proizvesti signale iz gotovo istog pravca u tako kratkom vremenskom periodu. Stoga pretpostavljaju da oba eksplozije imaju zajedničko poreklo.

„Ovo je do sada jedini zabilježeni događaj sa takvom karakteristikom“

„Ovo je jedini zabilježeni događaj sa tako neobičnim svojstvom. Pomislio bih da su to dva nezavisna izbijanja, ali vjerovatnoća da se dogode zajedno, u istom smjeru i otprilike u isto vreme, je toliko mala da moramo pretpostaviti da par ima zajedničko poreklo“, rekao je astrofizičar Bing Žang sa Univerziteta u Hong Kongu.

Žang je jedan od autora studije, objavljene u časopisu Nature Astronomy. Naučnici su analizirali trajanje, energiju i druga svojstva oba signala i zaključili da svaki od njih spada u drugu, ranije poznatu grupu gama-zračenja.

Prva eksplozija je trajala 1,7 sekundi, druga više od 50

Prvi eksploziv, označen kao G1, trajao je samo 1,7 sekundi. Njegova svojstva odgovaraju kratkim eksplozijama koje se obično povezuju sa spajanjem izuzetno gustih nebeskih tijela, kao što su neutronske zvijezde.

Nauka i tehnologija

„Ovo je naznaka onog što će se dogoditi sa Suncem“: Otkrivena prva mrtva zvijezda sa dvostrukim diskom

Nakon otprilike četiri minuta, usledila je druga provala, G2, koja je trajala 51,2 sekunde. Njene karakteristike odgovaraju dugim eksplozijama, koje se najčešće povezuju sa kolapsom masivnih zvijezda i njihovim eksplozijama.

Energija oslobođena tokom drugog izbijanja je posebno iznenađujuća. Prema Žangovom objašnjenju, ukupna energija koju je Sunce emitovalo tokom cijelog svog životnog vijeka nije dovoljna da objasni njegovu snagu ako se pretpostavi da se zračenje podjednako širi u svim pravcima.

Međutim, gama-zraci obično oslobađaju energiju u uskim snopovima, što značajno mijenja procjene stvarno oslobođene energije. Naučnici stoga moraju uzeti u obzir i smjer prostiranja zračenja kako bi procenili snagu eksplozije.

Tri neobične karakteristike koje nemaju objašnjenje

Ovaj događaj se razlikuje od prethodno zabilježenih provala po tri ključne karakteristike. To su dvije jasno odvojene eksplozije, između kojih je bila pauza od nekoliko minuta, i svaka ima karakteristike drugačijeg tipa gama-zračenja.

Problem je u tome što su ove dvije vrste eksplozija obično povezane sa potpuno različitim procesima. Jednu uzrokuje spajanje gustih nebeskih tijela, drugu kolaps masivne zvijezde. Njihova pojava u istom događaju stoga predstavlja veliki izazov za postojeće teorije.

Pet mogućih objašnjenja, ali nijedno ubedljivo

Istraživači su razmotrili pet mogućih objašnjenja. Prvo je da su se radilo o dvema nepovezanim eksplozijama u različitim galaksijama koje su se slučajno kretale ka Zemlji u razmaku od samo nekoliko minuta.

Vjerovatnoća da se takva podudarnost dogodi u datom trenutku i na datom dijelu neba procjenjuje se na približno dva prema trilionu. Čak i kada se uzmu u obzir sve godine posmatranja opservatorije Svift, takva podudarnost ostaje izuzetno malo verovatna.

Druga mogućnost je da su se dvije nepovezane eksplozije dogodile u istoj galaksiji, ali na različitim lokacijama. Naučnici procenjuju da je ova podudarnost još manje verovatna od prve mogućnosti.

Da li je druga eksplozija bila nastavak prve?

Treći scenario pretpostavlja da je u pitanju rijetka vrsta kratkog izbijanja koje proizvodi dodatno, slabije zračenje nakon početne eksplozije. Takvi događaji su poznati, ali u ovom slučaju drugo izbijanje je bilo prejako, a interval između signala predugačak.

Četvrta mogućnost je da je prvi, kratki bljesak bio samo preludijum glavne eksplozije masivne zvijezde. Međutim, naučnici vjeruju da bi takav početni bljesak morao biti znatno slabiji od onog koji su zabilježili.

Možda je to ranije nepoznati mehanizam

Peto objašnjenje pretpostavlja da su se eksplozije dogodila u istom složenom sistemu koji uključuje više nebeskih tijela. U takvom sistemu, mogla bi se dogoditi spregnuta eksplozija sa karakteristikama dva različita tipa gama-zračenja.

Nauka i tehnologija

Ruski kosmonaut se vratio na Zemlju poslije 237 dana u svemiru: Kako se tijelo prilagođava na gravitaciju?

Ali istraživači još uvijek ne znaju kakav sistem bi mogao da proizvede takav događaj, ili koji fizički mehanizam bi mogao da poveže procese koji se inače smatraju odvojenim. Dakle, ni ovo objašnjenje ne nudi konačan odgovor.

„Iscrpili smo sve mogućnosti“

„Tu nastaje problem. Iscrpili smo sve mogućnosti“, priznao je Žang.

„Svi scenariji imaju ozbiljne teškoće. Kao teoretičar koji proučava gama-zračenje više od dvije decenije, ovo je za mene bio pravi izazov“, zaključio je.

Istraživanje je objavljeno 23. oktobra 2026. godine u naučnom časopisu Nature Astronomy pod naslovom „Isprepleteni kratki i dugi γ-zraci sa razdvajanjem od 4 minuta“. Autori smatraju da ovo otkriće može zahtjevati preispitivanje načina na koji naučnici klasifikuju gama-zrake i objašnjavaju njihovo poreklo.