Misteriozna „hladna tačka“ na Atlantiku: To bi mogao biti loš znak

Nova studija tvrdi da je pronašla objašnjenje za misteriju i upozorava da bi to mogao biti zloslutni znak da se Zemlja brzo približava jednoj od najopasnijih klimatskih prekretnica. To je ogromno područje okeana nazvano „hladna tačka“ ili „zona bez zagrijevanja“ koje se ohladilo za skoro 1 stepen Celzijusa od 1900. godine.

Naučnici godinama raspravljaju o tome da li je anomalija uzrokovana gubitkom toplote sa površine okeana uslijed promjena vetrova i oblaka ili je znak slabljenja ključnog sistema okeanskih struja koje prenose toplotu. Novo istraživanje sugeriše da je odgovor ovo drugo, što ukazuje na zabrinjavajući razvoj događaja.

Šta je Atlantska meridijanska cirkulacija?

Atlantska meridijanska cirkulacija (AMOK) funkcioniše poput ogromnog okeanskog transportera koji vuče toplu vodu iz tropa prema sjevernoj hemisferi, gd‌je se hladi, tone i vraća na jug.

Brojne studije ukazuju na to da ovaj sistem slabi zbog globalnog zagrevanja izazvanog ljudskim delovanjem, koje topi led i pumpa velike količine slatke vode u okean, narušavajući osjetljivu ravnotežu toplote i saliniteta. Neki naučnici upozoravaju da se AMOK približava prekretnici, potencijalno već u ovom vijeku, nakon čega bi kolaps bio praktično neizbježan.

Zatvaranje AMOC-a imalo bi katastrofalne globalne posljedice: ubrzani porast nivoa mora na istočnoj obali Sjedinjenih Država, ekstremno hlađenje Evrope i promjene monsuna u Africi koje bi dovele do dugoročnih suša.

Hlađenje se ne dešava samo na površini

Neki naučnici smatraju da je „hladna tačka“ svojevrsni otisak prsta promjena u AMOC-u, jer se nalazi u području gd‌je ovaj sistem prenosi veliki dio svoje toplote. Da bi bolje razumijeli šta se dešava u ovom dijelu Atlantika, autori studije su kombinovali podatke o toploti okeana iz stvarnog svijeta sa instrumenata i satelita sa klimatskim modelima.

Otkrili su da se hlađenje „hladne tačke“ dešava ne samo na površini, već i u dubokim slojevima okeana, gd‌je atmosferski uticaji poput vjetrova i oblaka imaju mnogo slabiji efekat.

Prema studiji, sve indikacije ukazuju na uticaj AMOC-a. „On mijenja prenos toplote u okeanu“, rekao je Stefan Ramstorf, jedan od autora studije i profesor fizike okeana na Univerzitetu u Potsdamu, dodajući da je to ono što uzrokuje hlađenje „hladne tačke“.

Takođe je istakao da postoje brojni drugi dokazi da AMOC slabi, nezavisno od „hladne tačke“, i da neke studije pokazuju da je sada najslabiji u posljednjih 1.000 godina.

Činjenica je da nova studija pruža dosljedne rezultate

Prethodna istraživanja su pokazala da se „hladna tačka“ može objasniti isključivo atmosferskim uslovima, rekao je Rene van Vesten, istraživač mora i atmosfere na Univerzitetu u Utrehtu, koji nije bio uključen u studiju.

„Ali činjenica da nova studija pruža dosljedne rezultate u više različitih skupova podataka jača pouzdanost zaključaka“, dodao je.

Dejvid Tornali, profesor okeanskih i klimatskih nauka na Univerzitetskom koledžu u Londonu, koji takođe nije bio uključen u istraživanje, rekao je da studija dodatno pojačava dokaze o vezi između „hladnog područja“ i slabljenja AMOC-a, ali je upozorio da nedostatak podataka sa terena znači da postojeće zbirke podataka „treba posmatrati kao dobre aproksimacije, a ne kao savršen prikaz stvarnosti“.

Dodao je da neizvesnosti ostaju i da „ovo vjerovatno neće biti posljednja riječ o toj temi“.

Džonatan Bejker, viši klimatolog u Meteorološkoj kancelariji Velike Britanije, složio se, rekavši da studiju treba posmatrati kao dodatni dokaz uticaja AMOC-a na „hladnu tačku“, ali ne kao konačan odgovor na pitanje.

(Indeks)