Ogoljena tajna stara 2.200 godina: Radnici slučajno otkrili blago u Dunavu

Arheolozi su među šljunkom izvađenim iz riječnog korita pronašli stotine gvozdenih šipki starih oko 2.200 godina, a količina metala bila je tolika da je od nje moglo da se napravi oružje za veliki broj ratnika.

Otkriće je napravljeno sasvim slučajno, tokom vađenja šljunka, a neobični predmeti su, pukom srećom, primećeni pre nego što bi završili kao otpad ili kod trgovaca starim gvožđem.

Smatra da ovaj nalaz pruža važne tragove o proizvodnji i trgovini gvožđem u Evropi tokom gvozdenog doba.

Sve je počelo tokom vađenja šljunka

Nalaz je otkriven 2019. godine u blizini sela Dajnham u Austriji. Radnici su tokom vađenja šljunka iz Dunava primijetili izdužene predmete sa šiljatim krajevima, pomiješane sa materijalom iz riječnog korita.

Predmeti su odmah prijavljeni austrijskim službama za zaštitu kulturnog nasleđa, čime je spriječeno da budu odbačeni ili završili u otpadu.

Međutim, način na koji je nalaz otkriven imao je i svoju cijenu. Pošto je korišćen veliki bager, prvobitni arheološki kontekst nalazišta je uništen. Zbog toga istraživači danas ne mogu sa sigurnošću da utvrde kako je gvožđe dospjelo baš na to mjesto u Dunavu.

Pronađeno 500 komada, teških skoro tonu

Arheolozi su među gomilama izvađenog šljunka katalogizovali 193 cijele šipke i još 307 fragmenata, odnosno najmanje 500 komada.

Cijele šipke bile su u prosjeku duge 28,5 centimetara i teške oko dva kilograma. Kada se sve sabere, pronađeno je približno tona gvožđa na jednom mjestu.

Riječ je o poluproizvodima, odnosno bipiramidalnim ingotima, koji nisu bili namenjeni neposrednoj upotrebi. Kovači su ih kasnije mogli preraditi u različite predmete.

Arheolog Peter Trebš sa Univerziteta u Insbruku naveo je da bi količina pronađenog gvožđa bila dovoljna za izradu oko 500 mačeva ili čak 8.000 gvozdenih eksera.

Kako je tona gvožđa završila u Dunavu?

Najprihvaćenija pretpostavka istraživača jeste da su šipke bile dio tereta koji se prevozio rijekom. U vrijeme kada nije bilo željeznice, riječni transport bio je jedan od načina prevoza robe, a moguće je da je teret tokom transporta izgubljen.

Slični komadi već su pronađeni u Manhingu u Njemačkoj, oko 200 kilometara uzvodno. Zbog toga postoji mogućnost da je gvožđe pronađeno kod Dajnhama prvobitno proizvedeno na području Bavarske.

Ipak, porijeklo još nije definitivno potvrđeno. Istraživači analiziraju hemijski sastav komada, način njihove izrade, blizinu poznatih rečnih trgovačkih puteva i sličnost sa ranijim nalazima iz Manhinga kako bi preciznije utvrdili odakle su potekle.

Nalaz otkriva razmjere trgovine prije više od 2.000 godina

Količina od približno jedne tone gvožđa na jednom mjestu ukazuje na to da proizvodnja i trgovina ovim metalom u srednjoj Evropi nisu bile ograničene na male, lokalne poslove.

Pronalazak pokazuje da je tokom 3. i 2. vijeka prije nove ere postojala organizovana proizvodnja gvožđa u većem obimu, kao i mogućnost transporta velikih količina metala duž Dunava.

Iako istraživači nisu potpuno isključili mogućnost da je gvožđe namjerno ostavljeno kao ritualni depozit, nalazi iz rijeka se u većini istraživanja povezuju sa gubitkom robe tokom transporta. Težina i količina pronađenog materijala dodatno se uklapaju u mogućnost da je riječ o izgubljenom teretu.

Studiju o ovom otkriću sproveli su Peter Trebš i arheolog Marion Beranže sa Univerziteta tehnologije Belfor-Monbelijar. Njihov rad pokazuje kako jedan izgubljeni teret može da pruži uvid u razmjere metalurške proizvodnje i trgovačke mreže koje su postojale u Evropi prije više od dva milenijuma.

Svaka pronađena šipka tako predstavlja dio mnogo veće priče o trgovini i proizvodnji gvožđa duž Dunava, u vremenu kada željeznice i savremeni putevi još nisu postojali.

(kurir)