Sve više dokaza da HPV utiče i na muško reproduktivno zdravlje

Zahvaljujući skriningu i vakcinaciji, ta veza postala je jedno od najprepoznatljivijih upozorenja za javno zdravlje. Međutim, takav fokus ima i svoju cijenu, jer se HPV se i dalje doživljava kao “ženski problem”, dok se posljedice infekcije kod muškaraca često zanemaruju ili svode na njihovu ulogu prenosioca virusa.

Sve više naučnih dokaza, međutim, ukazuje na to da je takva slika nepotpuna i da HPV može da ima direktan uticaj i na muško reproduktivno zdravlje. Riječ je o najčešćoj polno prenosivoj virusnoj infekciji na svijetu – procjenjuje se da će se tokom života zaraziti više od 90 odsto seksualno aktivnih muškaraca i oko 80 odsto žena. Većina infekcija prolazi bez simptoma i spontano se povlači, često i bez znanja zaražene osobe, a upravo ta “tišina” doprinosi širenju virusa i potcenjivanju njegovih dugoročnih posljedica.

Osim genitalnih bradavica i karcinoma povezanih sa visokorizičnim tipovima HPV-a, poput raka penisa, anusa i usne duplje, posljednjih godina sve više pažnje privlači pitanje moguće uloge virusa u muškoj neplodnosti. Neplodnost bez jasnog uzroka predstavlja sve veći problem: oko 15 odsto parova ima poteškoće sa začećem, a uzrok se u približno polovini slučajeva nalazi na strani muškarca. Posebno zabrinjava podatak da se u velikom broju slučajeva smanjenja kvaliteta spermatozoida ne može jasno utvrditi uzrok, prenosi Miss7zdrava.24sata.hr.

Naučna istraživanja pokazala su da HPV može da se pronađe u spermi i veže za površinu spermatozoida. Iako osnovni parametri spermograma često ostaju uredni, virus može da utiče na suptilne, ali biološki važne procese ključne za oplodnju.

Šta donose studije?

U jednoj opsežnoj studiji objavljenoj 2024. godine u časopisu Frontiers in Cellular and Infection Microbiology, argentinski istraživači analizirali su uzorke sperme više od 200 muškaraca. Kod onih zaraženih visokorizičnim tipovima HPV-a, naročito HPV-16, uočen je veći udio mrtvih spermatozoida i izraženiji oksidativni stres – mehanizam koji može da ošteti DNK spermatozoida i smanji šanse za uspješnu oplodnju.

Zanimljivo je i to da su u spermi zaraženih muškaraca zabilježeni niži nivoi upalnih markera, što sugeriše da virus može da d‌jeluje “tiho”, bez klasičnih znakova infekcije, ali uz ćelijska oštećenja koja ne otkriva rutinska dijagnostika. Pojedina istraživanja povezuju prisustvo HPV-a u spermi i sa većim rizikom od ranih spontanih pobačaja, vjerovatno zbog uticaja virusa na rani razvoj embriona.

U tom kontekstu, HPV vakcina dobija novo značenje. Iako nije terapija za postojeću infekciju, postoje indicije da vakcinacija može da pomogne imunološkom sistemu u bržem uklanjanju virusa. Kod vakcinisanih muškaraca zabilježena je bolja pokretljivost spermatozoida, kao i veća vjerovatnoća uspješnog začeća.