Raj u kome živi samo 1.700 ljudi: Da li ste čuli za ovu "državu"?

Taj istorijski dan bio je rezultat referenduma održanog početkom septembra iste godine, na kojem je 65 odsto stanovnika glasalo za samoupravu uz zadržavanje veza sa Novim Zelandom. Njihova odluka pretočena je u Zakon o Ustavu Niuea, a Ustav je stupio na snagu na Dan ustava, 19. oktobra.

Geografija i priroda

Niue se nalazi između Tonge, Samoe i Kukovih Ostrva, oko 2.400 kilometara sjeveroistočno od Novog Zelanda. Ovalnog je oblika, sa liticama, pećinama i prirodnim bazenima koji ga čine jedinstvenim. Glavni grad Alofi nalazi se na zapadnoj obali.

Ostrvo ima tropsku klimu, a njegova ekskluzivna ekonomska zona prostire se na više od 300.000 kvadratnih kilometara. Od 2020. godine, 40 odsto tog morskog područja zaštićeno je kroz projekat Niue Moana Mahu. Iste godine Niue je postao prva država na svijetu koja je dobila nacionalni status „tamnog neba“, čime štiti noćno okruženje i podstiče astroturizam.

Istorija i put do samouprave

Ostrvo su prvobitno naselili Polinežani iz Samoe i Tonge. Evropljani su ga prvi put zabilježili 1774. godine, kada ga je posjetio Džejms Kuk. U 19. vijeku prihvaćeno je hrišćanstvo, a 1900. godine ostrvo je proglašeno britanskim protektoratom. Već naredne godine anektirao ga je Novi Zeland. Tokom Prvog svjetskog rata više od 100 stanovnika Niuea služilo je u novozelandskoj vojsci.

Šezdesetih godina 20. vijeka otvoreno je pitanje dekolonizacije, a 1974. godine održan je referendum o samoupravi. Ustavom je definisano da je Niue odgovoran za unutrašnje poslove, dok Novi Zeland zadržava odgovornost za spoljnu politiku i odbranu. Stanovnici Niuea ostali su državljani Novog Zelanda.

Kultura i društvo

Niue ima oko 1.700 stanovnika, raspoređenih u 14 sela, dok većina pripadnika dijaspore živi na Novom Zelandu. Službeni jezici su niueanski i engleski. Kulturni identitet stanovnici čuvaju kroz tradicionalne plesove, umjetnost izrade hiapoa i hrišćanstvo, koje ima važnu društvenu ulogu.

Privreda i međunarodni status

Privreda Niuea zasniva se na poljoprivredi, ribarstvu, turizmu i pomoći Novog Zelanda. Ostrvo ima redovnu saobraćajnu vezu sa Oklendom, a turizam predstavlja važan izvor prihoda.

Niue ima jedinstven politički status: samoupravna je država u slobodnom savezu sa Novim Zelandom. To znači da ima sopstveni parlament i vladu, donosi zakone i vodi unutrašnju politiku, dok Novi Zeland preuzima odgovornost za odbranu i međunarodne odnose, u dogovoru sa Niueom.

Stanovnici su državljani Novog Zelanda i mogu slobodno da putuju i rade u obje zemlje. Iako nije članica Ujedinjenih nacija, Niue ima međunarodno priznanje i može da sklapa međunarodne sporazume. Tako funkcioniše gotovo kao nezavisna država, ali u savezu koji mu obezbjeđuje političku stabilnost i sigurnost.

Godine 2023. Sjedinjene Američke Države zvanično su priznale Niue kao suverenu i nezavisnu državu. Iako nije članica Komonvelta, Niue je dio Kraljevine Novog Zelanda (Realm of New Zealand) i član je Pacifičkog foruma.

(Indeks)