Koje dvije namirnice su ljudi koristili prije 8.000 godina?

Najstariji dokazi o uzgoju hljebne pšenice

Krajem aprila, naučnici su objavili otkriće u časopisu Proceedings of the National Academy of Sciences koje svrstava jugoistočnu Gruziju, zemlju koja se nalazi na granici između Evrope i Azije, među najranije poznate regione za uzgoj hlebne pšenice. Studija, koju je vodio David Lordkipanidze, generalni direktor Nacionalnog muzeja Gruzije, sa međunarodnim timom istraživača iz Kanade i Izraela, identifikovala je fizičke dokaze o hlebnoj pšenici na neolitskim arheološkim lokalitetima Gadačrili Gora i Šulaveris Gora. Prema riječima istraživača, iskopana zrna pšenice datirana su u period između 5922. i 5747. godine prije nove ere, što predstavlja najraniji poznati fizički dokaz o postojanju ove kulture.

Inovativni preci

„Ovo je zaista posebno mjesto“, rekao je Lordkipanidze. „Imamo tragove hljebne pšenice stare 8.000 godina, kao i dokaze o proizvodnji vina iz istog perioda. Ovo je veliko naučno otkriće koje pokazuje koliko su naši preci bili inovativni. Bili su među prvim poljoprivrednicima, a njihovo nasljeđe nam omogućava da bolje razumijemo život prije 8.000 godina.“

Veza koja traje 8.000 godina

Veza sa ovim drevnim hlebom može biti jača nego što mislimo. Tim je objasnio da je hljebna pšenica pronađena na ovim lokalitetima, naučno nazvana *Triticum aestivum*, ista vrsta koja danas čini 95% sve pšenice koja se konzumira širom svijeta. Istraživači vjeruju da je prvi put gajena u regionu Južnog Kavkaza, dajući Gruziji ponosno 8.000 godina staro pečenje.

„Ovo nam pruža dokaze da hljebna pšenica potiče sa teritorije Gruzije“, rekla je Nana Rusišvili iz Nacionalnog muzeja Gruzije, koja proučava biljni materijal sa lokaliteta više od pet decenija. „Zato je Gruzija jedan od centara pripitomljavanja hljebne pšenice.“

Hljeb i vino kao temelj kulture

Ono što ova istorijska mjesta čini još značajnijim jeste činjenica da je ista drevna populacija proizvodila vino u istom periodu. Tim je podsjetio na prethodna istraživanja koja su identifikovala Gadačrili Goru i Šulaveris Goru kao neka od najstarijih poznatih mjesta za proizvodnju vina na svijetu.

„Hljeb i vino su osnovni elementi ljudske kulture“, rekla je Melinda Zeder iz Nacionalnog muzeja prirodne istorije Smitsonijana. „Ljudi ovog regiona trebalo bi da budu ponosni na činjenicu da su njihovi preci igrali ključnu ulogu, kombinujući znanje, resurse i domišljatost kako bi oblikovali ranu poljoprivredu.“

Kavkaz kao centar inovacija

Nalazi takođe dovode u pitanje prethodnu ideju da je Južni Kavkaz bio „periferni region“ koji je samo apsorbovao inovacije u proizvodnji hrane, umjesto da ih je sam stvarao. Kako je objasnio Stiven Batjuk sa Univerziteta u Torontu, koji je vodio arheološka iskopavanja: „Naše istraživanje dovodi u pitanje tu tezu i naglašava da je Kavkaz važan region u kome su nastale ključne inovacije za razvoj Bliskog istoka, a samim tim i našeg načina života danas.“

Tim planira da nastavi svoja istraživanja, posebno u uglavnom neistraženom regionu između Anadolije i Kavkaza, gdje vjeruju da ih čekaju nova otkrića. Do tada, sljedeći put kada zagrizete toplu kiflu dok čekate čašu vina u restoranu, zapamtite da za to možete zahvaliti gruzijskoj domišljatosti staroj 8.000 godina.