Nema više pečatiranja pasoša: Šta donosi puna primjena EES-a?

Najvažnije činjenice:

• EU od danas primjenjuje puni, 24-časovni režim EES sistem
• Ukida se pečatiranje pasoša za državljane zemalja van EU
• Svi ulasci i izlasci biće evidentirani digitalno
• Putnicima se snima lice i uzimaju otisci prstiju
• Sistem automatski prati dužinu boravka u Šengen zoni
• Mogu se očekivati veće gužve na graničnim prelazima

Prestaje pečatiranje pasoša državljana trećih zemalja, a svi podaci o ulaskama i izlazcima biće evidentirani elektronski u EES sistemu.

Putnicima će se fotografisati lice, uzimati otisci prstiju i lični podaci iz putne isprave.

Sistem automatski evidentira datum i mjesto ulaska i izlaska, trajanje dozvoljenog boravka, kao i eventualna odbijanja ulaska. Trajanje dozvoljenog boravka precizno se računa putem integrisanog automatizovanog kalkulatora.

Na taj način omogućava se preciznije praćenje boravka, kao i dodatno povećanje bezbjednosti spoljnih granica Evropske unije.

Neophodno više strpljenja i bolja organizacija putovanja

Direktor Nacionalne asocijacije turističkih agencija Srbije (YUTA) Aleksandar Seničić izjavio je za Tanjug da će u narednom periodu biti neophodno više strpljenja i bolja organizacija putovanja, kao i da se mogu očekivati veće gužve tokom ovog vikenda na graničnim prelazima, a posebno sa Hrvatskom, Mađarskom i Rumunijom.

Pravilo boravka 90/180 dana znači da državljani zemalja van EU, uključujući i BiH Srbiju, mogu bez vize da borave u Šengen zoni maksimalno 90 dana u okviru bilo kog perioda od 180 dana.

Hrvatska spremna

Najdužu granicu BiH dijeli sa Hrvatskom, koja je saopštila da potpuno spremno dočekuje početak pune primjene EES-a.

- Republika Hrvatska aktivno je učestvovala u procesu uvođenja sistema i prepoznata je i pohvaljena kao jedna od država članica koja EES sistem sprovodi pravovremeno, efikasno i u skladu sa pravnom stečevinom Evropske unije - naveli su juče iz MUP-a RH.

Šta je EES sistem

EES sistem počeo je sa radom 12. oktobra 2025. godine, uz postepeno uvođenje u 29 evropskih zemalja.

To je automatski informacioni sistem koji registruje svaki ulazak i izlazak državljana zemalja koje nisu članice EU. Cilj je preciznija evidencija putnika i kontrola boravka u okviru dozvoljenih 90 dana.

Sistem će zamijeniti pečatiranje pasoša digitalno zabilježenim ulascima, izlascima ili odbijanjima ulaska državljana zemalja izvan EU koji dolaze na kraći boravak. Takođe će se snimati slika lica putnika, otisci prstiju i lični podaci iz putne isprave, saopštili su ranije iz EK.

Od početka rada EES-a, registrovano je više od 45 miliona prelazaka granice kada su putnici ulazili ili izlazili iz evropskih zemalja koristeći sistem, a za 24.000 ljudi je odbijen ulazak iz različitih razloga, kao što su neodgovarajuće opravdanje njihove posete, istekli ili lažni dokumenti.

Šta je ETIAS

Sistem ulaska/izlaska (EES) često se pominje zajedno sa Evropskim sistemom za informacije i odobravanje putovanja (ETIAS), ali je riječ o dva različita sistema koji imaju različite namjene i primjenjuju se u različitim fazama putovanja.

EES predstavlja sistem upravljanja granicama i koristi se u trenutku prelaska spoljne granice EU, a ETIAS, čija se primjena planira za kraj 2026. godine, jeste dozvola za putovanje koja se pribavlja prije polaska, i odnosi se isključivo na državljane zemalja kojima nije potrebna viza. Funkcioniše na sličan način kao američki ESTA ili kanadski eTA sistem. Uz to EES sistem je besplatan, a ETIAS se plaća.

Prevoznici iz regiona su krajem januara zajedno blokirali prelaze zbog strogog viznog režim EU koji je poznat kao pravilo 90/180 dana, koje podrazumijeva da vozači iz zemalja koje nisu članice mogu provesti najviše 90 dana u periodu od 180 dana unutar Šengen zone, a dodatni pritisak je napravio i EES sistem koji predviđa uzimanje otisaka i slikanje lica, prenosi Glas Srpske