Ogromna tužba zbog zavisnosti: Istorijski trenutak za čitav svijet

Suđenje počinje danas pred saveznim sudom u Ouklandu, u Kaliforniji, nakon što je Meta prošle sedmice izgubila posljednji pokušaj da se slučaj odbaci. Tokom procesa mogli bi da svjedoče najviši zvaničnici Mete, uključujući Marka Zakerberga, a kompanija bi mogla da se suoči s rekordno visokim kaznama.

Slučaj proizlazi iz tužbe podnesene 2023. godine protiv Mete, koju je pokrenulo nekoliko desetina američkih saveznih država, optužujući kompaniju da je namjerno kreirala funkcije koje izazivaju zavisnost i prekršila zakone o zaštiti potrošača. Tužba je uslijedila nakon višesatne istrage više saveznih država o bezbjednosnim praksama kompanije, za koju su zvaničnici rekli da je otkrila ozbiljne štetne posljedice po djecu i tinejdžere.

Tokom suđenja, savezna sudija Ivon Gonzales Rodžers (Yvonne Gonzalez Rogers) saslušaće tvrdnje Kalifornije, Kolorada, Kentakija i Nju Džerzija da je Meta prekršila državne zakone o zaštiti potrošača tako što je namjerno obmanjivala javnost o bezbjednosti svojih aplikacija. Te četiri države i još 25 drugih takođe tuže Metu zbog navodnog kršenja Zakona o zaštiti privatnosti djece na internetu (Children's Online Privacy Protection Act – COPPA). Države tvrde da je Meta prekršila zakon jer je znala da Instagram i Fejsbuk imaju korisnike mlađe od 13 godina i da je prikupljala podatke o njima bez dozvole.

Iako se Meta ove godine suočila sa sličnim optužbama u drugim procesima, posljedice ovog suđenja mogle bi biti posebno značajne. Kalifornija, Kolorado, Kentaki i Nju Džerzi nisu javno objavili koliko novca planiraju da traže, međutim, Meta je u sudskom podnesku prije početka suđenja navela da države traže kazne od čak 1,4 biliona dolara, što je iznos koji je kompanija opisala kao „apsurdan“. Sudija Rodžers već je nagovijestila da je ta brojka „nerazumna“, ali je takođe osporila i Metinu procjenu od četiri miliona dolara.

Za Metu su ulozi posebno visoki jer se kompanija trenutno suočava s hiljadama drugih tužbi u kojima se optužuje da nanosi štetu korisnicima. Porote u Los Anđelesu i Novom Meksiku već su donijele odluke protiv Mete u procesima koji su izazvali veliku pažnju javnosti, a bavili su se sličnim pitanjima. Meta je saopštila da će se žaliti u oba slučaja.

Još jedan poraz ne bi predstavljao samo finansijski udarac, već bi mogao drugim tužbama da olakša put ka nastavku postupka. Iako Meta nema problema s novcem, njeni pravni troškovi se gomilaju. Kompanija je saopštila da je samo u drugom kvartalu 2026. godine potrošila 2,4 milijarde dolara na pravne troškove.

S druge strane, Meta smatra da tvrdnje saveznih država nisu dokazane i da su predložene kazne pogrešno izračunate.

„Državni tužioci možda ovo nazivaju istorijskim slučajem, ali njihove ograničene tvrdnje nisu potkrijepljene dokazima, a njihovi finansijski zahtjevi su u velikoj mjeri nesrazmjerni. Državni tužioci ne nude nikakav dokaz da je bilo ko u njihovim državama bio obmanut, tvrde da su bezopasne funkcije, poput posjedovanja dodatnog Instagram naloga, na neki način nanijele štetu njihovim stanovnicima, te pokušavaju da kazne Metu zbog problema koji pogađaju cijelu industriju, poput provjere starosne dobi. Umjesto da se drže činjenica ili zakona, države su odlučile da jure za apsurdno velikom isplatom. Ostajemo pri svom dosadašnjem radu na stvaranju snažne zaštite za tinejdžere i radujemo se prilici da svoj slučaj iznesemo pred sudom“, rekao je portparol kompanije za Engadžet (Engadget).

Porota u ovom slučaju već je izabrana, a uvodne riječi trebalo bi da počnu danas, u utorak, 18. avgusta. Očekuje se da će suđenje trajati oko šest sedmica. Za razliku od standardnog suđenja pred porotom, osmočlana porota imaće „savjetodavnu“ ulogu, dok će sudija imati punu nadležnost nad konačnom presudom i kaznama.

Tokom procesa moglo bi doći i do svjedočenja nekih od najpoznatijih rukovodilaca Mete, uključujući izvršnog direktora Marka Zakerberga i šefa Instagrama Adama Moserija (Adam Mosseri). Obojica bi, prema Rojtersu (Reuters), trebalo da svjedoče u ovom procesu. Obojica su se takođe pojavila na drugim suđenjima ove godine. Tokom svjedočenja na suđenju u Los Anđelesu u februaru, Zakerberg je rekao da je Instagram namijenjen tome da bude koristan, a ne da izaziva zavisnost.

(Kliks)