Pentagon objavio novu Strategiju nacionalne odbrane: Evropi poručeno da se sama brani

Kritika saveznika

U prvom dokumentu ovog tipa objavljenom od 2022. godine, Pentagon oštro kritikuje saveznike u Evropi i Aziji zbog oslanjanja na prethodne američke administracije koje su subvencionisale njihovu odbranu, pozivajući na, kako navodi, „oštru promjenu u pristupu, fokusu i tonu“.

Strategija zahtijeva da partneri preuzmu veći teret u odvraćanju država od Rusije do Sjeverne Koreje.

„Predugo je Vlada SAD zanemarivala, pa čak i odbacivala stavljanje Amerikanaca i njihovih konkretnih interesa na prvo mesto“, navodi se u dokumentu.

Strategija poručuje da će se saveznici gotovo sigurno suočiti sa dodatnim nezadovoljstvom kada vide da će resor američkog ministra odbrane Pita Hegseta nuditi „vjerodostojne opcije za garantovanje vojnog i komercijalnog pristupa SAD ključnim područjima“, posebno Grenlandu i Panamskom kanalu.

Nakon nesuglasica na Svjetskom ekonomskom forumu u Davosu sa kanadskim premijerom Markom Karnijem, dokument istovremeno poziva na saradnju sa Kanadom i susjedima, uz jasno upozorenje.

„U dobroj vjeri ćemo se angažovati sa svojim susjedima, od Kanade do partnera u Centralnoj i Južnoj Americi, ali ćemo osigurati da nas poštuju i da urade svoj dio u odbrani naših zajedničkih interesa. A tamo gdje to ne učine, bićemo spremni da preduzmemo fokusiranu, odlučnu akciju koja konkretno unapređuje interese SAD“, navodi se u strategiji.

Posljednja strategija vidi Kinu kao „glavni izazov“

Posljednja Nacionalna odbrambena strategija iz 2022. godine, objavljena za vrijeme predsjednika Džoa Bajdena, fokusirala se na Kinu kao „glavni izazov“ za SAD.

„Strategija nacionalne bezbjednosti usmjerava Ministarstvo odbrane da održava povoljan odnos vojne moći u indo-pacifičkom regionu. Ne sa ciljem dominacije, ponižavanja ili gušenja Kine. Naprotiv, naš cilj je znatno uži i razumniji: jednostavno obezbjediti da ni Kina ni bilo ko drugi ne može dominirati nad nama ili našim saveznicima. To ne zahtjeva promjenu režima niti neku drugu egzistencijalnu borbu. Umjesto toga, moguć je pristojan mir, pod uslovima povoljnim za Amerikance, ali koje Kina takođe može prihvatiti i pod kojima može živeti“, navodi se u strategiji.

NATO i saveznici

Nova strategija istovremeno traži pomoć partnera u američkom susedstvu, dok ih upozorava da će SAD „aktivno i neustrašivo braniti interese Amerike u cijeloj zapadnoj hemisferi“.

Posebno se naglašava pristup Panamskom kanalu i Grenlandu. Dokument dolazi nekoliko dana nakon što je Tramp izjavio da je postigao „okvir budućeg sporazuma“ o arktičkoj bezbjednosti sa liderom NATO-a Markom Ruteom, koji bi SAD ponudio „potpun pristup“ Grenlandu, teritoriji NATO-a.

„Rusija će u doglednoj budućnosti ostati trajna pretnja istočnim članicama NATO-a. Zaista, iako se Rusija suočava sa nizom demografskih i ekonomskih poteškoća, njen rat u Ukrajini pokazuje da i dalje raspolaže dubokim rezervama vojne i industrijske moći. Rusija je takođe pokazala da posjeduje nacionalnu odlučnost neophodnu za vođenje dugotrajnog rata u svom neposrednom susedstvu“, navodi se u dokumentu.

Šire posmatrano, nova Strategija nacionalne odbrane podrazumijeva da ruski nuklearni arsenal predstavlja prijetnju, koju treba smatrati takvom tek ukoliko ugrozi američku teritoriju.

Ono što je zanimljivo jeste da ova strategija ne pominje niti garantuje bilo šta Tajvanu, iako su SAD sopstvenim zakonima obavezane da pružaju vojnu podršku Tajvanu.

„Kako je predsjednik Tramp jasno istakao, naši saveznici i partneri moraju preuzeti svoj pravičan dio tereta naše zajedničke odbrane. Ispravno je da to učine, posebno nakon decenija tokom kojih su Sjedinjene Američke Države subvencionisale njihovu odbranu. Međutim, to je takođe od ključne važnosti iz strateške perspektive, kako za nas, tako i za njih. Zahvaljujući liderstvu predsjednika Trampa, od januara 2025. godine svjedočimo tome da naši saveznici počinju da preuzimaju veću odgovornost, posebno u Evropi i Južnoj Koreji“, navodi se u dokumentu.