"Urušilo" se skriveno utočište najbogatijih: Hakeri došli do podataka

Možda i najvažnije od svega, ta mala država smještena između Švajcarske i Austrije garantovala im je diskreciju i mogućnost zaštite novca u okviru zakonitih struktura, a da ime vlasnika ne bude javno dostupno, prenosi Jutarnji list.

No, čini se da je to obećanje iznevjereno, piše španski El Pais.

Hakeri na nekoliko sati prodrli u zvanični registar

Naime, krajem jula hakeri su na nekoliko sati prodrli u zvanični registar u kojem su upisani identiteti osoba koje stoje iza kompanija, fondacija i drugih pravnih subjekata osnovanih ili kojima se upravlja iz Lihtenštajna, izvijestio je Blumberg. Napadači su pristupili podacima povezanim sa približno 31.000 pravnih subjekata.

Vlada Lihtenštajna ubrzo je formirala kriznu ekipu i pokušava da utvrdi ko stoji iza napada. Iznenađujuće, istrage su pokazale da nema naznaka da su hakeri ukrali novac niti da su pristupili bankovnim računima ili finansijskim podacima. Ipak, došli su do imena, datuma rođenja, državljanstava i država prebivališta osoba povezanih sa fondacijama.

Registar otkriva identitete stvarnih vlasnika kompanija

Registar otkriva identitete stvarnih vlasnika kompanija preko kojih se u Lihtenštajnu drži i upravlja imovinom, pa je tako Lihtenštajn potencijalno izgubio najveću komparativnu prednost u odnosu na druga finansijska utočišta.

Zakonom koji je stupio na snagu 2021. godine, radi primjene evropskih propisa o sprečavanju pranja novca, od kompanija, fondacija i trastova zatraženo je da otkriju identitete svojih stvarnih vlasnika. Vlasti su imale pristup tim podacima, ali oni nisu bili dostupni široj javnosti, osim u veoma ograničenim okolnostima.

Prema najnovijem godišnjem izvještaju vlade Lihtenštajna, krajem 2025. godine u zemlji je bilo registrovano 22.927 pravnih subjekata i pravnih struktura. Taj podatak posebno privlači pažnju jer Lihtenštajn ima samo oko 41.000 stanovnika.

Fondacije moraju da prijave osnivanje nadležnim organima i dostave određenu dokumentaciju, ali ti podaci nisu javno dostupni u istoj mjeri kao podaci o privrednim društvima. Pristup registru toliko je ograničen da se u izvještaju navode i konkretni podaci o zahtjevima: tokom cijele 2025. godine podneseno ih je samo 35, a odobrena su 23. Gotovo sve odobrene zahtjeve podnijele su banke i druge finansijske institucije, dok nijedan zahtjev trećih lica nije prihvaćen.

Fondacije su imućnim pojedincima privlačne zato što imovina prestaje direktno da pripada određenoj osobi i prenosi se na fondaciju. Njome zatim upravlja upravni odbor prema unaprijed utvrđenim pravilima. Tako osoba koja ulaže novac, osoba koja njime upravlja i osoba koja od njega ostvaruje korist mogu biti tri različite osobe. Zbog takve podjele spoljnim posmatračima teško je da utvrde ko zapravo stoji iza cijele strukture.

Fondacije služe i očuvanju porodičnog bogatstva

Porodica ih može koristiti kako bi obezbijedila nastavak poslovanja kompanije nakon smrti osnivača, raspodijelila nasljedstvo ili potomcima garantovala isplatu određenog iznosa svake godine.

Ipak, važno je naglasiti da upis u registar fondacija u Lihtenštajnu nije protivzakonit niti znači da je počinjeno krivično djelo. Posjedovanje kompanije ili fondacije u Lihtenštajnu zakonito je pod uslovom da je imovina prijavljena u zemlji prebivališta i da su izmirene sve poreske obaveze.

Lihtenštajn posljednjih godina pokušava da uspostavi ravnotežu između saradnje sa međunarodnim institucijama i očuvanja anonimnosti osoba koje u toj zemlji upravljaju svojom imovinom. Registar stvarnih vlasnika bio je ključan za održavanje te ravnoteže.