Naftni šok na Bliskom istoku: Jemenski Huti spustili saudijski izvoz na desetogodišnji minimum

Juriš na Bab el Mandeb, kako je nazvana nova ofanziva jemenskih Huta, izazvala je nadublju krizu u ovom dijelu Blikog istoka još od primirja koje su prije 12 godina izdejstvovale Ujedinjene nacije i zaprijetila da dodatno zakomplikuje ionako krhko svjetsko tržište energenata.

Šteta koju su izazvali projektili koje su na saudijsku rafineriju Džinza ispalili jemenski Huti još se procjenjivala kada se pojavila vijest da je izvoz nafte iz Saudijske Arabije, tokom avgusta, pao na najniži nivo u posljednjih deset godina, te da je sa 4,3 miliona barela dnevno u junu, sveden na svega tri miliona barela u avgustu.

Huti su naftna postrojenja na sjeverozapadu Saudijske Arabije gađali i prošlog mjeseca, kada je, na izvjesno vrijeme, zaustavljena proizvodnja.

Gađanje rafinerija

Značaj rafinerije Džinza i luke Janbu dramatično je porastao od početka rata između Amerike i Irana i posljedica koje je ovaj sukob imao na plovidbu tankera kroz Ormuski moreuz.

Blokada Ormuza potpuno je onemogućila transport saudijske nafte iz Persijskog zaliva, pa su vlasti u Rijadu izvoz preusmjerile ka kapacitetima na Crvenom moru, sve dok i ovaj kanal nisu ugrozili Huti.

Nove tenzije ozbiljno su uznemirile kupce saudijske nafte, pa Saudijci, sada, razmatraju mogućnost da ovaj energent dostavljaju tankerima koji će ploviti oko Rta dobre nade, ili maršrutom koja je bar 5.000 kilometara duža od postojeće.

Problemi u Crvenom moru uslijedili su nakon što su dva tankera natovarena saudijskom naftom pogođena projektilima na prilazima Ormuskom moreuzu. Tom prilikom ubijena su dva mornara.

Saudijci uzvraćaju udarac

U pokušaju da smanje pritisak na rafinerije i terminale u Crvenom moru, Saudijci su krstarećim projektilima i vazdušnim udarima zasuli položaje Huta, posebno oko mjesta na kojem se vode borbe za kontrolu nad Bab el Mandebom.

"Saudijski neprijatelji napali su krsterećim projektilima i avionima tri naše provincije", javila je agencija Saba, bliska Hutima.

Huti su, u znak osvete, uništili kolonu kamiona kojima su Saudijci pokušali da doture oružje vladi u Adenu, te napali nekoliko jedinica rivalskih snaga.

Broj mrtvih, na obe strane, već se mjeri u stotinama. Među mrtvima, identifikovana su tijela četvorice Iranaca i jednog Libanca, javlja Al Arabija.

"Smrt Americi"; Hamneijeva sahrana i novi rat

Novi talas nasilja u Jemenu počeo je u julu pošto je Saudijska Arabija ispalila salvu projektila na aerodrom u Sani, na koji je u tom trenutku sletio avion koji je predstavnike Huta vozio sa sahrane iranskog verskog lidera Alija Hamneija.

Huti su, odmah, uzvratili borbenim pokličem "smrt Americi" i raspalili po Izraelu, Saudijskoj Arabiji, brodovima u Bab el Mandebu i rivalskim frakcijama u Jemenu.

Istovremeno, Huti su dronovima i projektilima zasuli položaje rivalskih snaga u Moki i zatim počeli juriš na nekoliko visova oko grada Taiz. Poslije nekoliko dana borbi, Huti su izbili na uzvišenja oko Taiza, odakle, strahuju posmatrači, mogu da gađaju brodove koji, kroz Bab el Mandeb, pokušavaju da se domognu Crvenog mora i dalje Sueckog kanala.

Ciljevi ofanzive Huta su, kako se čini, položaji vladinih snaga uz samu obalu, kao i lučki grad Moka, koji se bezmalo mjesec dana nalazi na meti raketnih napada.

Kontrolom ovih tačaka, Huti bi po prvi put dobili direktan izlaz na Bab el Mandeb, koji su, sa više ili manje uspjeha, kontrolisali još od početka rata u Pojasu Gaze krajem 2023. godine.

Vladine snage, koje snažno podržava Saudijska Arabija, odmah su u zonu oko Moke i Taiza uputile značajna pojačanja u pokušaju da obezbijede put za izvoz saudijske nafte.

Huti su, odmah, upozorili protivnike da će "svako kretanje trupa i opreme" smatrati činom neprijateljstva i pucati bez dodatnih upozorenja.

Zauzimanje položaja na samim obalama Bab el Mandeba ojačalo bi pregovaračku poziciju Huta u eventualnim budućim pregovorima sa Rijadom i jemenskom vladom, ali i predstavljalo ozbiljan ekonomski adut u odnosima sa ostatkom sveta.

Bitka između Amerike i Irana oko kontrole Ormuskog tesnaca učinila je Bab el Mandeb najznačajnijim pomorskim putem na Bliskom istoku, od čije prohodnosti zavisi trgovine između Evrope i Dalekog istoka.

(RTS)