Novi tireks izronio iz fosila: Terorisao mora i bio dvostruko duži od najvećih velikih bijelih ajkula

Novo istraživanje koje su predvodili naučnici iz Američkog prirodnjačkog muzeja, Muzeja prirode i nauke Perot u Dalasu i Južnog metodističkog univerziteta otkriva novu, masivnu vrstu mozasaurusa – morskog gmizavca koji je živio u doba dinosaura. Kao jedan od najvećih do sada poznatih mozasaurusa – dostizao je dužinu do 13 metara – ovaj vrhunski predator opisan je na osnovu fosila starih 80 miliona godina, koji su prije nekoliko decenija pronađeni prvenstveno u sjevernom Teksasu. Nazvan je Tylosaurus reks, ili skraćeno ti-reks, što znači „kralj tilosaurusa“.

- U Teksasu je sve veće, a to očigledno uključuje i mozasauruse – izjavila je Amelija Zitlou, saradnica Američkog prirodnjačkog muzeja i glavna autorka studije objavljene u Bulletin of the American Museum of Natural History.

Zitlou je započela ovaj rad kao studentkinja doktorskih studija komparativne biologije na diplomskoj školi „Ričard Gilder“ pri Muzeju, kada je u istraživačkoj kolekciji naišla na fosil mozasaurusa za koji se činilo da je pogrešno identifikovan kao Tylosaurus proriger, navodi se u saopštenju za medije Američkog prirodnjačkog muzeja.

Nakon poređenja sa holotipskim fosilom vrste T. proriger, primerkom na osnovu kojeg je vrsta dobila ime, koji je opisan prije više od 150 godina i nalazi se u kolekcijama Harvardskog muzeja komparativne zoologije, Zitlou i njene kolege posumnjali su da su primjerak iz Američkog prirodnjačkog muzeja, kao i više od deset sličnih fosila koji se čuvaju u drugim institucijama, zapravo druga životinja. Ovi fosili, krupniji od T. prorigera, takođe imaju sitno nazubljene zube, što je osobina koja je neuobičajena među mozasaurusima. I dok se većina primeraka T. prorigera nalazi u današnjem Kanzasu i procenjuje se da su stari oko 84 miliona godina, ovi drugi fosili pretežno potiču iz Teksasa i mlađi su za 4 miliona godina.

Istraživači su ovoj grupi dali ime ti-reks u čast paleontologa Džona Termonda, koji je krajem 1960-ih prvi primjetio da se tilosaurusi iz severoistočnog Teksasa ističu svojom veličinom i da bi mogli pripadati novoj vrsti. On ih je neformalno nazivao „Tylosaurus thalassotyrannus“ ili „morski tiranin“, uz napomenu kojom je priznao kliše.

Holotip za novoopisanog ti-reksa je džinovski primjerak izložen u muzeju Perot, koji je otkriven 1979. godine pored vještačke akumulacije u blizini Dalasa. Pored impresivne veličine ti-reksa, koja se kreće od 7,5 do 13 metara, nova vrsta je imala niz adaptacija za izuzetno snažne mišiće vilice i vrata, što ukazuje na to da je bila moćan predator.

- Osim što je bio ogroman, otprilike dvostruko duži od najvećih velikih bijelih ajkula, ti-reks je djelovao kao mnogo agresivnija životinja od drugih mozasaurusa – rekao je koautor studije Ron Tikoski, potpredsednik za nauku i kustos paleontologije kičmenjaka u muzeju Perot. - Kroz našu studiju i pregled dobro očuvanih fosila prikupljenih širom regiona severnog Teksasa, imamo dokaze o nasilju unutar ove vrste u mjeri koja ranije nije viđena kod drugih primeraka tilosaurusa.

Dio ovog agresivnog ponašanja može se vidjeti na primjerku ti-reksa koji se čuva u kolekciji muzeja Perot, pod nadimkom „Crni vitez“, kojem nedostaje vrh njuške i ima polomljenu donju vilicu. Istraživači kažu da je to šteta koju je mogla nanijeti samo jedinka iste vrste. Drugi poznati primerci mozasaurusa koji su ranije bili poznati kao T. proriger, a sada će nositi ime T. reks, uključuju „Bankera“ (Bunker), masivni primjerak izložen na Univerzitetu u Kanzasu koji je otkriven 1911. godine, i „Sofi“ (Sophie), koja je izložena u muzeju Pibodi na Jejlu.

Istraživanje se takođe bavi dugogodišnjim problemom u studijama evolucije mozasaurusa. Skup podataka koji se tradicionalno koristi za analizu srodstva među mozasaurusima ostao je uglavnom nepromenjen skoro tri decenije. Kao deo nove studije o T. reksu, istraživači su sastavili sveobuhvatno revidiran skup podataka i novi raspored evolucionih odnosa među tilosaurusima. Ovi rezultati sugerišu da je potrebno ponovo ispitati srodstva mozasaurusa, jer se većina prethodnih studija decenijama oslanjala na isti, minimalno modifikovan skup podataka.

- Ovo otkriće nije samo u vezi sa imenovanjem nove vrste – rekla je Zitlou. - Ono naglašava potrebu da se preispitaju dugogodišnje pretpostavke o evoluciji mozasaurusa i da se modernizuju alati koje koristimo za proučavanje ovih kultnih morskih gmizavaca.

Koautor Majkl Polcin sa Južnog metodističkog univerziteta rekao je da „ovi nalazi mijenjaju i fizičku i evolucionu sliku mozasaurusa, ističući Teksas kao ključni region za razumijevanje drevnih morskih ekosistema i najavljujući novu eru istraživanja evolucione istorije ovih strašnih predatora“.

(Phys.org)