Američka tajna misija u Saudijskoj Arabiji

Američko vojno prisustvo dolazi u trenutku kada se borbe na Arabijskom poluostrvu pojačavaju, a sukob sa Hutima sve više prijeti da preraste u otvoreni rat i otvori još jedan veliki front na Bliskom istoku. Istovremeno raste strah da bi sukobi mogli ugroziti još jedan važan pomorski koridor iz ovog regiona.

Prema jednom američkom zvaničniku, u okviru novoformirane komande združenih snaga nalazi se oko 200 američkih vojnika. Komanda je formirana posljednjih nedjelja, nakon što su se pojavili znaci da Iran pojačava pomoć Hutima u napadima na Saudijsku Arabiju. Prisustvo američkih vojnika koji pomažu Saudijskoj Arabiji Si-En-Enu je potvrdilo pet izvora upoznatih sa operacijama.

Američka vojska pomogla je Saudijskoj Arabiji da koristi sistem koji vojnim oficirima omogućava da u realnom vremenu prate šta se događa na bojnom polju. Jedan američki zvaničnik uporedio je taj alat sa sistemom Mejven koji koristi Pentagon.

Drugi izvor upoznat sa saradnjom dvije zemlje rekao je da SAD Saudijskoj Arabiji pružaju i „geoprostornu“ podršku u određivanju ciljeva za napade na Hute.

Ipak, prema izvorima Si-En-Ena, postoje jasna ograničenja američke pomoći.

SAD dijele obavještajne podatke sa Saudijskom Arabijom, što inače rade u okviru dugogodišnje saradnje dvije zemlje, ali američke snage trenutno ne učestvuju direktno u napadima.

Takođe, SAD ne dopunjavaju gorivom saudijske borbene avione niti pružaju drugu operativnu podršku, kakvu su pružale tokom ranijih borbi protiv Huta.

Jedan od izvora rekao je da je cilj da se obezbijedi da saudijske operacije budu sprovedene nesmetano i profesionalno.

Svi izvori opisali su američko angažovanje kao nastavak postojeće saradnje i obuke koju SAD već pružaju Saudijskoj Arabiji, svom važnom regionalnom savezniku.

Zvaničnik američkog Ministarstva odbrane rekao je Si-En-Enu da „kao dio svoje prakse ne komentarišemo pitanja povezana sa obavještajnim operacijama“. Si-En-En je zatražio komentar i od ambasade Saudijske Arabije u Vašingtonu.

Huti pojačali aktivnost na Arabijskom poluostrvu

Američka podrška dolazi u trenutku kada su Huti posljednjih dana pojačali aktivnosti na Arabijskom poluostrvu, a borbe su, prema procjenama, najintenzivnije od 2022. godine.

Te godine uspostavljeno je krhko primirje između Huta i jemenske vlade koju podržava Saudijska Arabija, ali je zemlja od tada faktički ostala podijeljena.

Huti su u četvrtak zauzeli stratešku luku na Crvenom moru, što bi im moglo omogućiti da ugroze ključni pomorski prolaz Bab el Mandeb, a početkom ove nedjelje u raketnom i napadu dronovima na Saudijsku Arabiju poginule su desetine civila.

Odnos Vašingtona i Rijada

Iznad američkog angažovanja, međutim, i dalje stoje sjećanja na godine kontroverzne podrške koju su američke snage pružale Rijadu tokom administracija Baraka Obame i prvog mandata Donalda Trampa. Kritičari su tada tvrdili da je američka podrška doprinijela velikom broju civilnih žrtava.

Tokom drugog Trampovog mandata SAD su pokrenule višemjesečnu vojnu kampanju protiv Huta u Jemenu, koja je završena iznenadnim dogovorom o prekidu vatre.

Si-En-En je ranije objavio da je predsjedavajući Združenog generalštaba, general Den Kejn, ubrzo nakon što je potvrđen kao Trampov glavni vojni savjetnik, zagovarao okončanje te operacije zbog zabrinutosti da SAD nemaju jasnu izlaznu strategiju.

Američki zvaničnici pažljivo prate Hute dok rat SAD i Irana traje već više od šest mjeseci i postoji opasnost da se sukob proširi na druge dijelove regiona.

Iako Saudijska Arabija u početku nije željela da se previše umiješa u američki rat sa Iranom – čak je odbila da podrži prve američke pokušaje pratnje komercijalnih brodova pogođenih posljedicama rata početkom ovog ljeta – sve agresivniji napadi Huta povećali su zabrinutost i u Vašingtonu i u Rijadu zbog mogućnosti otvaranja drugog fronta.

Američki zvaničnici procjenjuju da se u Jemenu trenutno nalazi nekoliko stotina pripadnika iranske Revolucionarne garde, koji rade zajedno sa Hutima sa ciljem da na kraju zatvore Bab el Mandeb, navodi jedan američki zvaničnik.

Bab el Mandeb povezuje Crveno more sa Indijskim okeanom i jedan je od ključnih pomorskih pravaca za međunarodnu trgovinu.

Si-En-En je ranije objavio da je Iran razmatrao zatvaranje ovog pomorskog prolaza kao ekonomsku „nuklearnu opciju“ ukoliko pregovori sa SAD propadnu.

Državni sekretar Marko Rubio ove nedjelje je ukazao na obavještajne podatke o prisustvu pripadnika IRGC-a u Jemenu kada je rekao novinarima da Iran ima ulogu u nedavnim napadima Huta na saudijsku energetsku infrastrukturu, navodi jedan američki zvaničnik.

Ipak, američke snage su već ozbiljno angažovane nakon više od šest mjeseci rata sa Iranom. Američki vojnici u regionu bili su izloženi ponovljenim napadima raketama i dronovima, dugim raspoređivanjima i pritisku na zalihe municije.

Američka vojska trenutno najveći dio pažnje usmjerava na operacije oko Ormuskog moreuza, gdje izvodi napade na iranske ciljeve, prati komercijalne brodove kroz ovaj prolaz i održava pomorsku blokadu iranskih luka.

U američkoj vojsci zbog toga postoji velika opreznost prema prevelikom povezivanju sa saudijskom kampanjom protiv Huta, posebno zbog mogućnosti da neki napad pođe po zlu i izazove civilne žrtve, kao što se ranije događalo, rekao je još jedan američki zvaničnik.

„Ovo nisu stara vremena“, rekao je jedan od izvora.

(b92)