Rusi tvrde da imaju "ubicu" američkih lovac

S-400 „Trijumf“, koji NATO označava kao SA-21 „Grouler“ (Growler), mobilni je raketni sistem zemlja-vazduh velikog dometa i nasljednik starijeg sistema S-300. Iako se pokazao veoma efikasnim u određenim scenarijima, ispoljio je i značajne ranjivosti tokom sukoba visokog intenziteta.

Raspoređen u Siriji i Ukrajini, ovaj sistem uspješno je presretao dronove, rakete i letjelice, ali je pretrpio i brojne skupe i ponižavajuće gubitke usljed ukrajinskih napada dronovima i raketama.

Svijet

Zaharova: Moskva će osigurati da ruski državljani koji se nalaze u Njemačkoj mogu da glasaju

U Iranu su izraelske i američke vazdušne operacije uništile iransku protivvazdušnu odbranu, pri čemu su avioni čak prelijetali Teheran usred bijela dana. Iranska PVO uključivala je starije sisteme S-300, kao i sisteme S-400.

UČINAK SISTEMA S-400 U UKRAJINI NIJE BIO ZADOVOLjAVAJUĆI

Ruski S-400 smatra se jednim od najnaprednijih sistema protivvazdušne odbrane na svijetu, ali je tokom ruske invazije na Ukrajinu uništeno više ovih sistema, uključujući i one koje je pogodilo starije zapadno oružje, prethodno smatrano manjom prijetnjom za ovaj sistem.

S-400 smatra se moskovskim pandanom američkom raketnom sistemu „Patriot“.

Svijet

Ruska PVO oborila 269 ukrajinskih dronova

Kompanija „Rosoboroneksport“, rusko državno preduzeće zaduženo za većinu ruskog vojnog izvoza, 2024. godine nazvala je S-400 „najboljim sistemom PVO velikog dometa na svijetu“.

Iako ukrajinske snage smatraju da S-400 predstavlja ozbiljnu prijetnju, uspjele su da obore nekoliko raketa i unište određeni broj ovih sistema.

NAKON POČETNIH USPJEHA, UKRAJINA JE UNIŠTILA SISTEME S-400 NA KRIMU

Rusija je u velikoj mjeri rasporedila baterije S-400 radi zaštite Krima, zona na liniji fronta i strateških objekata. Ovi sistemi su u početku ograničavali ukrajinske vazdušne operacije, primoravajući pilote da lete na malim visinama ili da u potpunosti izbjegavaju branjene vazdušne koridore.

Sistem je navodno oborio i ukrajinski avion Su-27 u blizini Kijeva drugog dana invazije, dok su ruski zvaničnici u novembru 2025. godine izvijestili o prvim obaranjima raketa ATAKMS (ATACMS) koje je lansirala Ukrajina.

Ukrajinci su temeljno proučili situaciju i otkrili slabosti koje mogu da iskoriste. Istraživači iz korporacije RAND pisali su o sistemu S-400 i njegovim nedostacima.

Svijet

Zaharova: Zapad s kijevskim režimom sklepao još jednu izmišljotinu

„Bez senzora za osmatranje iza horizonta (Over-the-Horizon – OTH), S-400 i drugi moćni integrisani sistemi protivvazdušne odbrane velikog dometa ranjivi su na napade krstarećim raketama na malim visinama, koje, ako se koriste u velikom broju, mogu da preopterete sistem protivvazdušne odbrane.“

Sukob je pokrenuo ozbiljna pitanja o sposobnosti sistema da preživi kada djeluje bez odgovarajuće pratnje sistema kratkog dometa, poput „Pancira“. To je ograničenje koje pogađa svaku zemlju koja trenutno koristi S-400.

Gledano šire, učinak u realnim uslovima zavisi od obučenosti operatera, a sistem je ranjiv na operacije suzbijanja neprijateljske protivvazdušne odbrane (Suppression of Enemy Air Defenses – SEAD), elektronsko ratovanje i masovne napade, dok „stelt“ letjelice dodatno komplikuju situaciju.

Jedan analitičar za pitanja protivraketne odbrane primijetio je da su sistemi S-400 „izgleda imali poteškoća u borbi protiv raketa 'Storm šedou' (Storm Shadow)“, mada je bez detaljnijeg uvida u uspješnost presretanja teško donijeti pouzdan zaključak.

Ukrajina je tokom 2023. i 2024. godine uspješno napadala položaje sistema S-400 koristeći dronove, krstareće i balističke rakete.

Ukrajinski izvori tvrde da je uništena ili oštećena čak 31 baterija sistema S-400, iako taj podatak nije potvrđen. Napadi su nastavljeni i tokom 2026. godine. Ukrajinske specijalne snage u februaru 2026. pogodile su komponente sistema S-400 na Krimu, uništivši lanser, radarsku stanicu i prateću opremu, dok je još jedan lanser pogođen u blizini Gvardejskog, na okupiranom Krimu, u martu 2026. godine.

NEUSPJEH SISTEMA S-400 U IRANU

Tokom „Dvanaestodnevnog rata“ u junu 2025. godine, Iran još nije posjedovao sistem S-400. I dalje se oslanjao na stariji sistem S-300, koji je u velikoj mjeri uništen izraelskim napadima, kao i na domaći sistem „Bavar-373“.

Pojedini iranski analitičari komentarisali su „neuspjeh“ Izraela da nanese razaranja velikih razmjera Iranu.

„Drugi su čak tvrdili da su iranski radari protivvazdušne odbrane 'zahvatili' izraelske 'stelt' lovce F-35I 'Adir' dok su se još nalazili u vazdušnom prostoru Iraka, na putu ka iranskoj granici“, naveo je jedan obavještajni izvor.

„U tom trenutku izraelski 'stelt' avioni bili su udaljeni nekoliko stotina kilometara od granice Iraka i Irana.“

Iako su Izraelci zaista lansirali svoje rakete sa udaljenosti veće od 100 milja, detalj koji ovi analitičari izostavljaju jeste činjenica da su Izraelci potpuno uništili iransku protivvazdušnu odbranu. Mnogo hvaljeni ruski protivvazdušni sistemi S-300, koji su navodno „zahvatili“ izraelske lovce F-35I, nisu oborili nijedan od njih. To je podatak koji mnogo toga govori.

Prema izvještajima, Rusija je isporučila baterije S-400 Iranu negdje između kraja 2025. i početka 2026. godine, a one su raspoređene u blizini Isfahana, navodno u zamjenu za iransku tehnologiju bespilotnih letjelica.

Svijet

Pentagon: Američka vojska suočena sa nedostatkom naoružanja

Veliki novi sukob izbio je nakon zajedničkih američko-izraelskih udara 28. februara 2026. godine, u kojima su, kako se navodi, poginuli iranski vrhovni vođa i drugi visoki zvaničnici. Bila je to eskalacija znatno većih razmjera od one iz 2025. godine.

Ipak, rezultati su bili isti: američki i izraelski avioni snažno su napali iransku odbranu, pa čak i prelijetali Teheran tokom dana, a da pritom nisu izgubili nijednu letjelicu usljed dejstva sistema S-400.

U izvještaju iz aprila 2026. navodi se da je Iran i dalje tražio dodatne sisteme S-400 od Rusije nakon što su vazdušni udari iz februara 2026. otkrili nedostatke u odbrani, što ukazuje na to da su sistemi koje je zemlja posjedovala bili uništeni, nedovoljni ili da nisu korišćeni sa značajnim učinkom.

S druge strane, jedan zvaničnik Iranske revolucionarne garde (IRGC) javno je negirao da je Iran uopšte tražio S-400, tvrdeći da su domaći sistemi superiorniji. Tako su čak i iranski zvaničnici iznosili oprečne tvrdnje.

Sistem S-400 dobro se pokazao u određenim aspektima tokom rata u Ukrajini, dok je Kijev razotkrio njegove slabosti u situacijama kada je sistem bio izložen i kada nije korišćen u sadejstvu sa drugim sistemima.

S-400 „Trijumf“ nalazi se u službi ruske vojske od 2007. godine i izvezen je, odnosno prodat, zemljama kao što su Iran, Indija, Turska i Kina.

Planeri vazdušnih operacija NATO-a svakako uvažavaju sposobnosti sistema S-400. On unapređuje dubinu ruske odbrane, iako se priznaje da je daleko od neranjivog. Ipak, sistem se pokazao mnogo ranjivijim nego što je to njegova reputacija nagovještavala uoči 2022. godine.

(Novosti)