„Ovo je naznaka onog što će se dogoditi sa Suncem“: Otkrivena prva mrtva zvijezda sa dvostrukim diskom

Ovo otkriće astronoma daje naznaku onog što će se dogoditi sa Suncem i planetama u Sunčevom sistemu, saopštila je Evropska južna opservatorija.

Čini se da disk oblikuju dva planetarna tijela, od kojih je jedno vjerovatno veličine Plutona, a koja su preživjela nasilnu smrt zvijezde.

- Već neko vrijeme znamo da planete mogu da prežive transformaciju svoje centralne zvijezde, ali ovo je prvi primjer složenog sistema sa dvostrukim diskom krhotina i potencijalno dva preživela planetesimala - rekao je Nikola Đentile Fuzilo astronom sa Univerziteta u Trstu i vodeći autor studije objavljene u žurnalu Nature Astronomy.

Centralna zvijezda ovog sistema je beli patuljak J1328−1450, gusto i sagorelo jezgro koje je preostalo nakon što je zvijezda slična našem Suncu potrošila svoje gorivo.

Kada zvijezde poput Sunca uđu u završne faze svog života, one se šire i odbacuju svoje spoljašnje slojeve, gutajući i uništavajući obližnje planete. Preživjela stenovita tijela mogu se raspasti i formirati disk oko centralne, mrtve zvijezde. Međutim, disk oko zvezde J1328−1450 razlikuje se od onih uočenih oko drugih mrtvih zvijezda: umjesto samo jednog prstena isparenih planetarnih krhotina, zvijezda je okružena sa dva koncentrična prstena od krhotina.

Nauka i tehnologija

Nova tehnika otkriva stvarni oblik atmosfera vrelih egzoplaneta

- Struktura koju vidimo u ovom sistemu posebno je intrigantna jer su dva gasovita prstena izuzetno stabilna i ostaju razdvojena prazninom – rekao je koautor Felipe Lagos-Vilčes, astronom sa Univerziteta u Voriku i sa Tehničkog univerziteta Federiko Santa Marija u Čileu.

- Ovaj sistem pruža redak uvid u nasilan, haotičan proces kojim se završava život jednog planetarnog sistema i nagoveštava da mrtve zvijezde mogu imati strukture diskova daleko složenije nego što se ranije mislilo – dodao je Đentile Fuzilo, koji je takođe saradnik Astronomske opservatorije u Trstu (INAF).

Prema riječima istraživačkog tima, ovu složenu dvostruku strukturu verovatno održavaju dva preživjela tijela nalik planetama, koja se kreću po zasebnim orbitama. Oni procjenjuju da je tijelo u unutrašnjem prstenu veličine tipičnog asteroida, prečnika nekoliko kilometara, dok bi ono u spoljašnjem prstenu moglo biti veliko poput Plutona, ili čak našeg Mjeseca.

Svi do sada poznati diskovi krhotina oko belih patuljaka identifikovani su na osnovu istog posmatračkog potpisa, koji ukazuje na prisustvo jednog, ravnog, rotirajućeg diska. Međutim, nova posmatranja, sprovedena instrumentom X-instrumentom X-Shooter na VLT-u ESO-a u čileanskoj pustinji Atakama, pokazuju da sistem J1328−1450 potpuno ruši ovaj obrazac, otkrivajući umjesto toga jedinstveni otisak dvostrukog diska.

Nauka i tehnologija

Istraživanje pokazalo: Homo erektus je 200.000 godina stariji nego što se ranije mislilo

Posmatranja takođe otkrivaju da su u disku prisutni elementi kao što su kalcijum, kiseonik, magnezijum i gvožđe, što ukazuje na sastav sličan stenovitom planetarnom materijalu koji se nalazi u našem Sunčevom sistemu. Podaci pokazuju da ova dva prstena u disku zapravo imaju prilično različit sastav, pri čemu je unutrašnji prsten bogat gasovitim magnezijumom, dok je spoljašnji u velikoj mjeri lišen istog. To sugeriše da planetesimali koji „hrane“ prstenove potiču od dve planete različitog sastava. Alternativno objašnjenje jeste da su oni ostaci različitih djelova istog nebeskog tijela, poput kore i jezgra planete.

Naš Sunčev sistem mogao bi da doživi sličan kraj, jer će u dalekoj budućnosti naše Sunce postati bijeli patuljak kroz proces koji bi mogao da uništi Zemlju.

- Ovaj sistem stoga pruža izuzetan uvid u to kako bi mogla izgledati budućnost planetarnih sistema, uključujući sisteme poput našeg – zaključio je Lagos-Vilčes.