Svjetlost i privatnost: Kako bi svemirska letjelica mogla da utiče na mentalno zdravlje astronauta

Posebno su ispitivane veze između osvetljenja, privatnosti, rasporeda životnih i zajedničkih prostora i različitih iskustava, poput anksioznosti, nostalgije, umora i odnosa među članovima posade. Cilj istraživanja je da inženjerima ponudi jasniji način da mentalno zdravlje uključe u projektovanje staništa za dugotrajne svemirske misije.

Svemirsko stanište nije samo pitanje preživljavanja

U ekstremnim okruženjima, poput podmornica, antarktičkih baza i svemirskih letelica, staništa se prije svega projektuju tako da ljude zaštite od neposrednih fizičkih opasnosti. Istovremeno, ta okruženja često podrazumijevaju veoma ograničen prostor.

Svemirski letovi mogu predstavljati značajno psihološko opterećenje. Izolacija i zatvorenost mogu uticati na san, raspoloženje, kognitivne sposobnosti i odnose unutar posade. Dodatni problem predstavlja i odsustvo normalnog smenjivanja dana i noći, što može poremetiti cirkadijalni ritam tijela.

Nauka i tehnologija

Leti brzinom od 25.000 kilometara u sekundi: „Ovo nikad ranije nije viđeno“

Ovi izazovi postaju još značajniji kada se imaju u vidu buduće misije na Mjesec i Mars. Astronauti bi mogli mjesecima ili čak godinama da budu zatvoreni sa istom malom grupom ljudi, daleko od porodice i prijatelja i sa veoma malo mogućnosti da napuste svoje okruženje.

Zato su istraživači pokušali da utvrde u kojoj meri sam dizajn tog okruženja može da pomogne.

Kako dizajn svemirske letelice utiče na astronaute

Istraživači su sproveli opsežan pregled naučne literature o nastanjivosti u svemiru i drugim ekstremnim okruženjima. Tražili su dokaze koji povezuju fizičke karakteristike okruženja sa bihejvioralnim zdravljem.

Na osnovu prikupljenih podataka napravili su mapu koja sadrži 68 faktora i 167 veza, a koja pokazuje kako različiti aspekti okruženja mogu uticati na zdravlje i performanse.

Izdvojili su 14 emocija i iskustava na koje bi dizajn staništa mogao da utiče. Među njima su anksioznost, autonomija, radoznalost, umor, nostalgija i osjećaj srodstva. Zatim su povezali različite elemente dizajna sa ovim ishodima.

Osvjetljenje, privatnost i zajednički prostori mogu da naprave razliku

Jedan od primjera je osvjetljenje, koje može da utiče na san i cirkadijalne ritmove. Količina privatnog prostora koji je dostupan članovima posade može uticati na stres i osjećaj autonomije.

Raspored zajedničkih prostorija, hodnika i ulaza takođe može da utiče na to koliko često članovi posade dolaze u kontakt jedni sa drugima. Čak i pristupne staze, stepenice i ulazi mogu imati društvenu ulogu. Oni mogu doprineti stvaranju prijateljstava tako što utiču na to koliko često se ljudi prirodno susreću.

Nauka i tehnologija

U Sunčevom sistemu možda ima još planeta?

Istraživači predlažu i razmatranje elemenata koji bi astronautima mogli da pomognu da razviju snažniju povezanost sa mjestom u kojem žive i tako smanje nostalgiju. To bi, između ostalog, moglo da podrazumeva veću privatnost i prostore koje članovi posade mogu sami da prilagođavaju i personalizuju.

Isti pristup mogao bi da bude koristan i na Zemlji

Iako je istraživanje usmereno na uslove u svemiru, njegovi autori smatraju da bi isti pristup mogao da se primeni i u nekim ekstremnim okruženjima na Zemlji, kažu naučnici sa Masačusetskog tehnološkog instituta (MIT) i Univerziteta Kolorado.

To uključuje podmornice, naftne platforme, antarktičke ekspedicije i druga mesta u kojima ljudi dugo borave izolovani i u zatvorenom prostoru, prenosi "Juronjuz".

(rt balkan)