Institut za nestale osobe BiH otkrio novi plan rada: Apetiti porasli za 1,5 miliona KM

Institut za nestale osobe BiH pripremio je novi trogodišnji plan rada za period 2027–2029. godine vrijedan 12,3 miliona KM, što je za oko 1,5 miliona više u odnosu na ranije projekcije.

Prema novom planu, Institut namjerava da godišnje obavi oko 600 izlazaka na potencijalne lokacije grobnica, 300 intervjua sa informantima i identifikuje između 70 i 80 osoba.

Predstavnici porodica nestalih iz Republike Srpske tvrde da je proces traženja nestalih Srba u zastoju od formiranja Instituta 2008. godine i traže osnivanje posebne institucije u Srpskoj.

Republika Srpska još potražuje oko 1.600 nestalih boraca i civila, dok se u tri spomen-kosturnice nalaze ostaci oko 600 neidentifikovanih lica.

Republika Srpska

Pred poslanicima Deklaracija o zatvaranju OHR-a

Predstavnici porodica nestalih ocjenjuju da je neophodno vratiti proces traženja nestalih na nivo iz prvih poratnih godina, kada su rezultati bili vidljiviji i sistematičniji.

Institut je nedavno dobio novi, šesti po redu saziv Kolegijuma direktora od 2005. kada je osnovana te institucija na čiji rad porodice nestalih iz Republike Srpske imaju brojne kritike i pritužbe, ne štedeći ni one koji na rukovodeće pozicije dolaze kao kadrovi iz reda srpskog naroda.

Republika Srpska još potražuje oko 1.600 nestalih boraca i civila, dok su u tri spomen-kosturnice ostaci oko 600 neidentifikovanih lica. Upozoravaju da je proces traženja nestalih Srba u zastoju nakon formiranja Instituta 2008. te da bi traženje nestalih do sada bilo gotovo završeno da je proces ostao u nadležnosti entitetskih komisija.

Potvrda toga je i zahtjev koji su predstavnici porodica nestalih iz Srpske nedavno uputili republičkom vrhu, tražeći formiranje takve institucije sa sjedištem u Srpskoj, uz podsjećanje da Zakon o skladištenju DNK profila postoji još od 2012. godine te da republički Zavod za sudsku medicinu ima mogućnosti da prikuplja krvne uzorke, skladišti ih i nakon toga pristupi izradi i poklapanju sa koštanim uzorcima da bi bili identifikovani.

I dok ti apeli još nisu sprovedeni u djelo, nadležni u Institutu su u ovoj godini već napravili i otkrili dva plana rada. U prvom, objavljenom prvih dana ove godine, popisani su zadaci koji su pred njima od 2026. do 2028. za čiju im je realizaciju trebalo 10,97 miliona, odnosno od 3,5 do 3,8 miliona KM gledajući po godinama.

Međutim, novi okvir, koji obuhvata period od 2027. do 2029. godine, koji je ovih dana upućen u fazu konsultacija pokazuje da su im apetiti porasli i to za gotovo isti obim predviđenog posla kao u prethodnom strateškom dokumentu.

"Za realizovanje programa u trogodišnjem periodu 2027 - 2029. planirano je 12.301.403 KM", piše u informaciji Instituta.

Tu je i pojašnjenje da im je za svaku godinu, počevši od naredne, potrebno od 4,07 do 4,13 miliona KM.

"Eventualna nedostatna sredstva koja bi trebalo obezbijediti u periodu od 2027. do 2029. biće obezbijeđena kroz restrukturiranje postojećih sredstava u okviru zakonskih mogućnosti, zahtjevima za sredstvima iz tekuće rezerve za visokoprioritetne programe, po mogućnosti iz donatorskih izvora", stoji u dokumentu.

U istom aktu je, između ostalog, navedeno da još tragaju za 7.550 osoba te da bi u godinama koje slijede taj broj, iz godine u godinu, trebalo da bude manji za oko 50.

Obrazlažući troškove rukovodioci procjenjuju da će tokom svake godine iz plana imati po 600 izlazaka na lokacije potencijalnih grobnica te da će obaviti po 300 intervjua sa informantima te identifikovati između 70 i 80 osobe i obaviti oko 75 sahrana na godišnjem nivou.

Principi traženja nestalih osoba, način vođenja centralne evidencije i druga pitanja u vezi s traženjem osoba iz BiH i u njoj, nestalih od 30. aprila 1991. do 14. februara 1996. godine, definisani su zakonom iz 2004.

Predstavnici porodica nestalih iz Republike Srpske ističu da je nada da će Institut za nestala lica raditi na identifikacija nestalih Srba davno izgubljena i porazno je da nijedno tijelo srpske nacionalnosti nije identifikovano iako se traga za stotinama nestalih Srba.

Na nedavnom okruglom stolu, koji je održan u Istočnom Sarajevu povodom Dana nestalih, naglašeno je da pitanje traženja nestalih Srba u proteklom ratu mora da bude podignuto na nivo vitalnog nacionalnog interesa.

Predsjednica Republičke organizacije porodica zarobljenih i poginulih boraca i nestalih civila Isidora Graorac je istakla da proces traženja mora da bude vraćen na nivo na kojem je bio u prvim poratnim godinama, kada se radilo mnogo sistematičnije i kada su rezultati bili vidljiviji.

Reorganizacija

Posljednji pokušaj reorganizacije Instituta za nestala lica zaustavljen je prije nekoliko godina neposredno pred postizanja dogovora, koji je, kako tvrde iz Srpske, bio izvjestan, ali je prvo izigran od strane predstavnika iz FBiH, a potom i sa nivoa BiH. Najvažnija je, kako su isticali članovi radne grupe iz Republike Srpske, entitetska zastupljenost, odnosno da članovi Upravnog odbora i Kolegijuma direktora budu birani iz Srpske i FBiH. U okviru Instituta postoje još Nadzorni i Savjetodavni odbor, prenosi Glas Srpske.