NBS donijela novu odluku o kamatama

Prilikom donošenja navedene odluke, Izvršni odbor je prije svega imao u vidu ostvareno i očekivano kretanje inflacije u narednom periodu, kao i rizike iz međunarodnog okruženja koji mogu uticati na njeno kretanje.

U skladu s očekivanjima Izvršnog odbora, međugodišnja inflacija je u aprilu iznosila 3,3%, pri čemu je njeno ubrzanje sa 2,8% u martu gotovo u potpunosti posljedica znatnog rasta svjetskih cijena nafte i po tom osnovu viših cijena naftnih derivata na domaćem tržištu.

Društvo

Vidović najavila: Penzioneri u Srpskoj dobijaju jednokratnu pomoć

Rast cijena naftnih derivata bi bio veći da država nije preduzela mjere – smanjenje akciza na gorivo i snabdijevanje tržišta iz sopstvenih rezervi.

Prema ocjeni Izvršnog odbora, inflacija bi trebalo da nastavi da se kreće u granicama cilja do septembra, a da nakon toga, krajem ove i početkom naredne godine, privremeno blago pređe gornju granicu cilja, pod uticajem više svjetske cijene nafte i drugih primarnih proizvoda, kao i niske baze iz septembra prošle godine usljed primjene uredbe kojom su marže u trgovini na veliko i malo bile ograničene na 20%.

Pod pretpostavkom da je aktuelni energetski šok privremen, inflacija bi potom trebalo da uspori i da se vrati u granice cilja sredinom 2027, a zatim da u tim granicama ostane do kraja perioda projekcije. Prema ocjeni Izvršnog odbora, usporavanju inflacije tokom naredne godine će doprinijeti i dalje restriktivan karakter monetarne politike, očekivano postepeno slabljenje troškovnih pritisaka iz međunarodnog okruženja, kao i očekivano usporavanje rasta realnih zarada.

Ekonomija

Uskoro veći materinski dodaci naknade za roditelje u Srpskoj

Sukob na Bliskom istoku i zatvaranje prolaza kroz Ormuski moreuz za većinu brodova povećali su zabrinutost da bi energetska kriza mogla da dovede do ponovnog rasta inflacije na globalnom nivou. Rast svjetske cene nafte predstavlja šok na strani ponude, koji povećava inflaciju direktno, preko viših cijena goriva i indirektno, preko viših troškova za preduzeća. S druge strane, po tom osnovu smanjuje se raspoloživi dohodak stanovništva za potrošnju, a povećava neizvjesnost i slabi ekonomska aktivnost, što dodatno usložnjava proces odlučivanja o monetarnoj politici.

Podaci za sada govore da u većini zemalja dominiraju primarni inflacioni efekti, s tim da centralne banke izražavaju spremnost da reaguju povećanjem svojih referentnih kamatnih stopa ukoliko dođe do značajnijeg rasta inflacionih očekivanja i zarada. Kao veliki neto uvoznik energenata, Evropa je posebno osjetljiva na energetske šokove. Inflacija je u zoni evra, najvažnijem ekonomskom partneru Srbije, povećana na 3,2% u maju (sa oko 2% prije izbijanja sukoba), prvenstveno zbog eskalacije sukoba na Bliskom istoku i rasta svjetske cijene nafte.

Društvo

Vidović: Borci sa 65 godina i bez penzije, dobiće dva boračka dodatka

Neizvjesnost u pogledu makroekonomskih efekata sukoba na Bliskom istoku i dalje je visoka, jer bi moglo da dođe i do znatnijeg rasta cijena kontejnerskog transporta i mineralnih đubriva, narušavanja lanaca snabdijevanja, investicionog i potrošačkog povjerenja, kao i tokova robe i kapitala. Konačne efekte energetskog šoka na globalnu, kao i domaću inflaciju i ekonomsku aktivnost teško je procijeniti, jer zavise od dužine trajanja i intenziteta samog sukoba.

Prema podacima Republičkog zavoda za statistiku, realni međugodišnji rast bruto domaćeg proizvoda u prvom tromjesečju 2026. iznosio je 3,2% i bio je viši od prve procjene koja je iznosila 3,0%. Pored toga, dostupni mjesečni pokazatelji za april ukazuju na pozitivna kretanja u industriji, trgovini na malo i turizmu, što je u skladu s našom majskom projekcijom privrednog rasta od 3% u ovoj godini.

U dosadašnjem toku godine, rastu bruto domaćeg proizvoda doprinose i domaća tražnja i neto izvoz, pri čemu se u narednom periodu dodatni pozitivni efekti na ekonomsku aktivnost mogu očekivati i od realizacije investicionih projekata u okviru programa Skok u budućnost – Srbija Ekspo 2027, a u 2027. godini i od održavanja specijalizovane izložbe Ekspo.

Ekonomija

Plate u Srpskoj ponovo rastu, Vidović otkrila kada i koliko

Podršku ekonomskoj aktivnosti pruža i rast kreditne aktivnosti prema privredi i stanovništvu, koji je u aprilu ubrzao na 17,1% međugodišnje. Ipak, privredna aktivnost ostaje pod uticajem globalne neizvjesnosti izazvane geopolitičkim tenzijama i rastom cijena energenata, što može negativno da se odrazi na investiciono i potrošačko povjerenje i tokove kapitala.

U takvim okolnostima, Narodna banka Srbije nastavlja da vodi opreznu monetarnu politiku, uz održavanje relativne stabilnosti deviznog kursa. Ukoliko procijeni da rast svjetske cijene nafte ima izraženije sekundarne efekte na ostale cijene preko inflacionih očekivanja, Narodna banka Srbije će reagovati svim raspoloživim instrumentima.

Naredna sjednica Izvršnog odbora na kojoj će se razmatrati ekonomska kretanja i donijeti odluka o referentnoj kamatnoj stopi održaće se 9. jula 2026. godine.

(Blic)