Peking pritišće Evropu, niz zemalja dobio pismo upozorenja

Pristupi su se razlikovali – neki su bili usmjereni na pojedinačne zemlje, a drugi na grupe; neki su dostavljeni pisanom verbalnom notom, a drugi lično. Ovi potezi dogodili su se tokom novembra i decembra, a barem djelimično bili su odgovor na nedavna putovanja tajvanskih zvaničnika u Evropu, uključujući sadašnjeg potpredsjednika i ministra spoljnih poslova, kao i bivšeg predsjednika.

Pozivanje na evropske zakone

Peking je naveo da „poštuje suverenitet evropske strane u uvođenju i sprovođenju vizne politike“, ali tvrdi da je „institucionalna rupa“ omogućila česte posjete tajvanskih političara, navodi se u jednoj verbalnoj noti. Kineski zvaničnici pozvali su se na više zakona i propisa Evropske unije, uključujući Zakon o šengenskim granicama, koji navodi da je uslov za ulazak državljana zemalja izvan EU-a da se „ne smatraju prijetnjom za međunarodne odnose bilo koje države članice“.

Sugestija je bila da bi dopuštanje ulaska tajvanskim zvaničnicima ugrozilo međunarodne odnose te zemlje sa Kinom. U nekim slučajevima pozivali su se i na Bečku konvenciju o diplomatskim odnosima ili sugerisali da evropske zemlje slijede primjer Ujedinjenih nacija i zabrane svim Tajvancima ulazak u vladine zgrade.

Stav Kine

Kinesko Ministarstvo spoljnih poslova nije odgovorilo na upite za komentar. Međutim, u verbalnoj noti navodi se da bi evropske zemlje trebalo da odbiju sve „takozvane diplomatske pasoše“ koje izdaje Tajvan, te da „zabrane tajvanskom osoblju ulazak u Evropu radi traženja službenih kontakata i razmjena, kao i kršenja kineske crvene linije“.

„Kina se nada da će institucije EU-a i evropske zemlje, iz širih interesa odnosa Kine i EU, kao i bilateralnih odnosa, donijeti političku odluku o odbijanju ulaska takozvanog predsjednika ili potpredsjednika Tajvana (uključujući i bivše)“, navodi se u noti, uz pominjanje i drugih zvaničnika.

U noti se takođe nabrajaju posjete zvaničnika Belgiji, Češkoj, Poljskoj, Holandiji, Italiji, Australiji, Njemačkoj, Litvaniji, Danskoj, Estoniji i Irskoj, uz tvrdnju da one „ozbiljno potkopavaju odnose Kine i EU“.

„Evropska strana je čak dopustila potpredsjednici Sjao Bi-kim (Hsiao Bi-khim) da govori u zgradi Evropskog parlamenta i promoviše separatističke tvrdnje o ‘nezavisnosti Tajvana’“, dodaje se u noti.

Reakcije Evrope i Tajvana

Ministarstva spoljnih poslova Norveške i Finske potvrdila su da su primila pisma i navela da su vizni propisi u vezi sa Tajvanom određeni od strane relevantnih šengenskih tijela. Portparol britanskog Ministarstva spoljnih poslova izjavio je: „Odobrenje za ulazak u Ujedinjeno Kraljevstvo određeno je isključivo našim sopstvenim zakonima i imigracionim pravilima, koja se jednako primjenjuju na one koji putuju sa Tajvana.“

Tajvansko Ministarstvo spoljnih poslova saopštilo je da posjete zvaničnika Evropi „nisu ni na koji način povezane sa Kinom i da Kina nema pravo da se miješa“.

„Naprotiv, kineska upotreba različitih prisilnih mjera protiv drugih zemalja i njene prijetnje upotrebom sile protiv Tajvana, koje podrivaju globalni i indo-pacifički mir i stabilnost, te ugrožavaju direktne interese EU-a, predstavljaju stvarnu silu koja šteti evropskim međunarodnim odnosima“, rekao je portparol. „Kineske akcije treba osuditi.“

Kontekst događaja

Primaoci kineskih „veoma specifičnih“ savjeta o evropskim graničnim zakonima nisu ih smatrali pravno utemeljenim, ali je ton upozorenja shvaćen ozbiljno, posebno u nekim manjim zemljama. „Vidim ovo kao još jedan način da se stvori nelagodnost među državama članicama zbog mogućnosti da njihovi odnosi sa Kinom budu ugroženi… a Peking dobro zna da su neke države članice EU-a trenutno veoma zainteresovane za privlačenje kineskih investicija“, rekla je Žuža Ana Ferenci (Zsuzsa Anna Ferenczy), docent na tajvanskom Nacionalnom univerzitetu Dong Hva (Dong Hwa).

Evropska unija nema zvaničan stav o statusu Tajvana. Iako održava formalne odnose sa Pekingom, ima i čvrste nezvanične odnose sa Tajpejem. Posljednjih godina, međutim, blok je pod sve većim pritiskom Pekinga, koji Tajvan smatra svojom provincijom i namjerava da ga pripoji, ako bude potrebno i silom.

Klaus Sung (Claus Soong), analitičar u institutu Meriks (Merics), izjavio je da se ovaj potez uklapa u dugogodišnju strategiju Pekinga da koristi sva raspoloživa sredstva kako bi odvratio bližu saradnju sa Tajvanom. „Peking se trudi koliko god može da poruči da bi trebalo malo razmisliti prije nego što se dozvoli ulazak tajvanskim zvaničnicima. Ne bih rekao da je riječ o prijetnji, više je u pitanju podsjetnik, mada ne nužno blag.“

(Indeks)