Vrućina je sve veća: Možemo li se uopšte naviknuti na njih?

Jun je donio temperaturne rekorde u Francuskoj, Španiji, Ujedinjenom Kraljevstvu, Holandiji, Švajcarskoj i Njemačkoj.

Njemačka meteorološka služba (DWD) saopštila je da Njemačka nikada ranije nije doživjela tako dug period ekstremnih vrućina tako rano u godini.

Ovako dug toplotni talas, sa temperaturama iznad 30 stepeni i noćima tokom kojih temperatura ne pada ispod 20 stepeni, predstavlja veliki izazov za ljudski organizam. To se posebno odnosi na malu djecu, trudnice, starije osobe, osobe sa hroničnim bolestima, kao i one koji obavljaju teške fizičke poslove ili rade na otvorenom, piše Dojče vele .

Da li ljudi iz toplijih krajeva bolje podnose vrućinu?

„Ljudsko telo ima sposobnost prilagođavanja, a te sposobnosti su razvijenije kod ljudi koji su stalno izloženi visokim temperaturama“, kaže ljekarka i univerzitetska profesorka Klaudija Traidl-Hofman. Ona je direktorka Instituta za medicinu životne sredine na Univerzitetu u Augsburgu, gdje liječi pacijente sa bolestima izazvanim uticajima životne sredine.

Klaudija Trajdl-Hofman je takođe direktorka Instituta za medicinu životne sredine u Helmholcu u Minhenu, gdje istražuje bolesti povezane sa životnom sredinom. Kao članica naučnog savjetodavnog odbora njemačke savezne vlade, ona takođe savjetuje donosioce političkih odluka. U svojoj knjizi „Medicina budućnosti - Iscjeljenje u svijetu koji se mijenja“ piše da je telu potrebno vrijeme da se prilagodi promjenljivim uslovima životne sredine - ne godine, već vijekovi.

Šta se dešava u ljudskom tijelu kada je vruće?

„Čak i na spoljnoj temperaturi od 23 stepena, tijelo počinje da aktivira mehanizme hlađenja“, objašnjava doktor. Krvni sudovi se šire kako bi tijelo moglo da oslobodi toplotu. Znojenje dodatno hladi tijelo. Sve ovo služi održavanju konstantne telesne temperature.

Ako ovi mehanizmi ne funkcionišu pravilno ili potpuno otkažu, posledice mogu biti ozbiljne - od srčanih i cirkulatornih bolesti do moždanog udara, pa čak i otkazivanja više organa. To se dešava kada tijelo više ne može da održava stabilnu unutrašnju temperaturu. „Kada tjelesna temperatura poraste, svi procesi u tijelu se ubrzavaju, a na temperaturi od 42 stepena počinje proces umiranja“, kaže Klaudija Traidl-Hofman.

Pluća takođe pate od vrućine. Još nije potpuno jasno šta se dešava na molekularnom nivou, ali postoje određene pretpostavke. Udisanje veoma vrućeg vazduha može ubrzati zapaljenske procese. „Pluća se lakše upaljuju i postaju podložnija infekcijama“, objašnjava lekar.

Šta treba da radimo tokom vrućine, a šta da izbjegavamo?

Klaudija Traidl-Hofman smatra da ljudi počinju da razmišljaju o posljedicama vrućine tek kada je već tu - kada su železničke pruge iskrivljene, asfalt puca, a službe hitne pomoći rade neprekidno. Zato savjetuje svojim pacijentima da se pripreme za ljetnje vrućine već u januaru. To uključuje razgovor sa svojim lekarom o mogućim prilagođavanjima lijekova.

Pošto toplota ubrzava inflamatorne procese, alergije treba blagovremeno lečiti specifičnom imunoterapijom. Atopijski dermatitis se takođe pogoršava visokim temperaturama, pa ga treba držati pod kontrolom prije početka tople sezone. „Svaka hronična bolest treba da se stabilizuje prije nego što vrućine naiđu“, kaže ljekarka.

Kada počnu vrućine, on preporučuje pijenje puno vode, jedenje lagane hrane biljnog porekla i izbjegavanje cigareta i alkohola. Dovoljno sna omogućava tijelu da se barem djelimično oporavi od toplotnog stresa tokom dana.

Hoćemo li se svi vremenom naviknuti na vrućinu?

Upravo tu leži jedan od najvećih problema. Pošto mnogi ljudi loše spavaju zbog vrućine, tijelo mnogo brže dostiže takozvanu dekompenzaciju - stanje u kojem više nije u stanju da kompenzuje poremećaje i održi normalno funkcionisanje.

Koliko neko može da toleriše i kompenzuje efekte toplote zavisi od njegove osjetljivosti. Klaudija Traidl-Hofman to objašnjava na primeru bureta: kod starijih osoba, hroničnih bolesnika i onih koji uzimaju lekove, „bure“ se mnogo brže puni tokom toplotnog talasa.

Mladi, fizički aktivni ljudi i oni koji su navikli na visoke temperature imaju veću otpornost, ali čak i to ima svoja ograničenja. „Takav eksponencijalni porast broja izuzetno toplih dana i tako brze klimatske promjene nisu nešto čemu se ni ekosistemi ni ljudi mogu dovoljno brzo prilagoditi“, zaključuje Klaudija Traidl-Hofman.

(indeks)