Za vrtače u Turskoj kažu da su biblijsko proročanstvo: "Bog se kreće"

Naučno objašnjenje

Međutim, naučnici nude racionalnije objašnjenje. Turska uprava za katastrofe i vanredne situacije saopštila je da je u Konjskoj ravnici zabilježeno čak 648 masivnih vrtača, koje su prije svega posljedica teške suše i prekomjernog crpljenja podzemnih voda. Istraživači sa Tehničkog univerziteta u Konji tokom prošle godine otkrili su više od 20 novih vrtača, nadovezujući se na gotovo 1.900 lokacija koje su do 2021. godine već bile mapirane kao područja gdje tlo polako tone ili počinje da se urušava.

Dok se prije 2000. godine pojavljivalo tek nekoliko vrtača po deceniji, klimatske promjene i dugotrajna suša smatraju se glavnim uzrocima njihovog dramatičnog porasta u posljednjih 25 godina. Danas se godišnje bilježe desetine velikih urušavanja, od kojih su neka široka i više od 30 metara.

Pad nivoa podzemnih voda dovodi do presušivanja bunara, opterećenja ekosistema, smanjenja poljoprivrednih prinosa i slijeganja tla. Poljoprivrednici koji sve više crpe vodu kako bi spasili usjeve, poput šećerne repe i kukuruza, dodatno pogoršavaju situaciju. Prema podacima NASA-inog Opservatorijuma za Zemlju (NASA Earth Observatory), turski vodni rezervoari su još 2021. godine dostigli najniži nivo u posljednjih 15 godina.

Prijetnja se širi i na SAD

Naučnici upozoravaju da bi se slični rizici mogli pojaviti i u drugim dijelovima svijeta, uključujući dijelove Sjedinjenih Američkih Država, Azije, Bliskog istoka, Mediterana i Australije, gdje opadajući nivoi podzemnih voda ugrožavaju zajednice i ekosisteme. Isti problemi već pogađaju i SAD, sa značajnim padovima podzemnih voda zabilježenim u Velikim ravnicama, Centralnoj dolini i na jugoistoku zemlje.

Zanimljivosti

"Posljednja prilika": Hoće li se obistiniti "predviđanje" Baba Vange koje bi sve promijenilo?

Dijelovi Teksasa, Floride, Novog Meksika i Arizone mogli bi biti pogođeni velikim vrtačama ukoliko se sušni uslovi pogoršaju, a crpljenje podzemnih voda ne bude pod strogom kontrolom. Prema podacima Američkog monitora suše (U.S. Drought Monitor), pojedina područja Vašingtona, Oregona, Ajdaha, Jute, Kolorada i Vajominga takođe su dostigla teške nivoe suše.

Naučnici su upozorili na „nezabilježen rizik od suše u 21. vijeku“ na jugozapadu i u Središnjim ravnicama SAD, a više studija je tokom posljednje decenije prognoziralo „teške i dugotrajne uslove suše“ do 2100. godine.

Upozoravajući primjeri sa američkog tla

Prema Nacionalnom sistemu za praćenje suše (Drought Monitor), najgori uslovi u 2025. godini zabilježeni su duž granice SAD i Meksika, u zapadnom Teksasu, gdje je zabilježena kategorija „D4“ — najteži stepen suše. Nekoliko drugih regiona u sjevernoj Floridi, južnoj Džordžiji, Novom Meksiku, Arizoni, Koloradu i Juti ocijenjeno je u decembru kao područja sa teškom (D2) ili ekstremnom sušom (D3).

Zanimljivosti

Zlokobno upozorenje za čovječanstvo nakon što su ptice počele da prkose prirodi

Konkretni primjeri već su vidljivi. U okrugu Apton u Teksasu, u blizini napuštene naftne bušotine iz pedesetih godina prošlog vijeka, formirala se masivna vrtača široka oko 60 metara i duboka 12 metara. U okrugu Kočiz, na jugoistoku Arizone, slijeganje tla usljed prekomjernog crpljenja vode dovelo je ove godine do pojave više pukotina i vrtača širine od tri do devet metara.

U južnom Novom Meksiku, u maju 2024. godine, otvorila se vrtača duboka devet metara u blizini kuća u Las Krusesu, progutavši dva automobila i primoravši stanovnike na evakuaciju. Iako su zvaničnici kao ključni faktor naveli nestabilno tlo izazvano sušama, državna ograničenja na crpljenje vode nisu uvedena.

S druge strane, u Teksasu je više od 100 javnih vodovodnih sistema ove godine uvelo restrikcije, nakon što su nova pravila ograničila crpljenje podzemnih voda za poljoprivredu i gradove širom centralnog dijela te savezne države.