Crvena voda teče sa glečera više od 100 godina: Naučnici su otkrili zašto

Ovo su Krvavi vodopadi, čiji je unutrašnji svijet još neobičniji od spoljašnjosti, a novi naučni rad objavljen ove godine u časopisu Antarctic Science konačno je rasvetlio kako su nastali, piše Science Alert .

Misterija stara više od jednog vijeka

Kada je australijski geolog Grifit Tejlor prvi put naišao na ovo mjesto 1911. godine, pretpostavio je da su alge odgovorne za crvenkastu boju i nazvao je mjesto Krvavi vodopadi. Ali pogrešio je - ispostavilo se da nije ni krv ni alge.

Krvavi vodopadi su zapravo rezultat sporog oslobađanja slane vode bogate gvožđem, zarobljene ispod sjevernog dijela glečera Tejlor najmanje 1,5 miliona godina. Drevni džep morske vode je ostao izolovan od strane glečera koji se nadovezivao.

Vremenom je voda postajala sve slanija, do tačke u kojoj se sada opisuje kao slana voda koja ne može da se smrzne na normalnim temperaturama. Kada ova voda konačno dospe do površine, ona dolazi u kontakt sa kiseonikom i oksidira, slično kao što gvožđe rđa, dajući joj karakterističnu crvenu boju.

Skrivena mreža kanala u ledu

Decenijama nije bilo poznato kako je slana voda stigla od svog izvora, stotinama metara ispod leda, do površine. Godine 2017, tim predvođen istraživačima sa Univerziteta Aljaske u Ferbanksu konačno je pratio njen put.

Koristeći radar, mapirali su prolaz dug 300 metara kroz skrivenu mrežu kanala pod pritiskom unutar glečera. Njihovo otkriće rješilo je još jednu neobičnu zagonetku: kako se tečna voda može kretati kroz tako hladan led? Ispostavilo se da visoka salinitet toliko snižava njenu tačku smrzavanja da ona ostaje tečna.

Tamo gdje se zamrzne, oslobađa se toplota koja zagreva okolni led, pomažući da ostatak kanala ostane otvoren. „Iako može djelovati kontraintuitivno, kada se voda zamrzne, ona oslobađa toplotu koja zatim zagreva okolni, hladniji led“, objasnila je tada glaciolog Erin Petit, jedna od članica tima. „Tejlor glečer je sada najhladniji poznati glečer koji ima kontinuirani protok vode.“

Život u potpunom mraku

Ali možda najfascinantniji dio Krvavih vodopada nije hemija, već ono što živi u tami ispod leda. Stotinama metara dubine, odsečena od sunčeve svjetlosti, kiseonika i ostatka svijeta više od milion godina, preživljava čitava zajednica bakterija. One koriste sulfat kao glavni izvor energije jer im ništa drugo nije dostupno.

Nikada nisu vidjeli sunčevu svjetlost niti „udisali“ kiseonik, a tu su još mnogo prije nego što su se pojavili ljudi. Mikrobiologu Džil Mikuki, sada na Univerzitetu u Tenesiju, trebalo je nekoliko godina samo da dobije upotrebljiv uzorak vode, ali je analiza otkrila napredan mikrobni ekosistem.

Nauka i tehnologija

Pingvini ubrzavaju sezonu parenja zbog zagrijavanja Antarktika

Naučnici vjeruju da ovo nije jedinstven slučaj na Antarktiku, a Blad Fols je postao ključno mjesto za astrobiološka istraživanja kao primjer iz stvarnog života kako bi ekstremna, ledena, okruženja bez kiseonika mogla izgledati drugde u Sunčevom sistemu.

Pulsacija glečera otkrivena slučajno

Novi rad u časopisu Antarctic Science, koji je vodio naučnik Piter Doran sa Državnog univerziteta Luizijane, baca svjetlo na proces odliva vode. U septembru 2018. godine, tim je, gotovo slučajno, imao tri odvojena instrumenta koja su istovremeno radila u blizini glečera Tejlor: GPS stanicu za praćenje površine glečera, kameru koja je svakodnevno snimala Blad Fols i niz temperaturnih senzora u jezeru ispod.

Iako nisu postavljeni instrumenti sa namjerom da se zabilježi curenje, dogodilo se ono što tim naziva „srećnom koincidencijom zapažanja“ – zabilježili su upravo takav događaj.

Tokom narednih nedjelja, površina glečera je potonula za oko 15 milimetara, a njegovo kretanje napred usporilo se za skoro 10 procenata. Istovremeno, senzori u jezeru su zabilježili iznenadni priliv hladne vode, a kamera je skoro svakodnevno bilježila širenje svježe crvene mrlje.

Naučnici zaključuju da, kako pritisak u zarobljenoj slanoj vodi ispod glečera raste, ona periodično izbija na površinu u impulsima. Svaki takav impuls mjerljivo preoblikuje led iznad njega, spuštajući njegovu površinu i usporavajući njegovo kretanje, nakon čega se ciklus tiho ponovo pokreće i pritisak ponovo počinje da raste.

Istraživači vjeruju da bi dalje praćenje moglo otkriti da li se ovi događaji mijenjaju u učestalosti ili intenzitetu, što Blad Fols čini nevjerovatnim sistemom ranog upozoravanja na promjene koje se dešavaju duboko unutar glečera Tejlor.

(indeks)