Svijet se rađa iz pepela mrtve zvijezde: U svemiru otkriveni tragovi „feniks“ planete

Teorijska predviđanja o postojanju planeta druge generacije stara su više od 15 godina, ali do sada nije bilo konkretnih dokaza za njihovo postojanje.

Bijeli patuljci su mala, veoma gusta jezgra koja ostaju nakon što zvezde male mase na kraju svog života nabubre u crvene džinove i odbace spoljne slojeve. Ovi zvjezdani ostaci toliko su gusti da većina težih hemijskih elemenata tone ka njihovom središtu, ostavljajući atmosferu uglavnom sačinjenu od vodonika i helijuma.

Zbog toga su naučnici iznenađeni kada otkriju bijele patuljke zagađene težim elementima, jer to može ukazivati na prisustvo ostataka planeta koje je zvijezda progutala.

Niobijum u atmosferi zvijezde HS 0209+0832

U novoj studiji, objavljenoj u časopisu Nature Astronomy, astronomi su uočili neobične signale u atmosferi bijelog patuljka poznatog kao HS 0209+0832.

Kada je svemirski teleskop „Habl“ posmatrao ovu zvijezdu 1999. godine, naučnici su primetili neobičnu mješavinu hemijskih elemenata koju tada nisu mogli da identifikuju. Ponovna analiza tih podataka pokazala je da bijeli patuljak sadrži samo tragove silicijuma, ali i veliku količinu niobijuma.

Ovaj srebrnasti metal izuzetno je rijedak na Zemlji i do sada nije bio primećen u ovakvom okruženju, što je dodatno podstaklo hipotezu o rađanju nove planete.

Istraživači su u početku bili zbunjeni ovim otkrićem, prije svega zato što se niobijum formira specifičnim procesom sporog hvatanja neutrona, koji se odvija dok crveni džinovi prolaze kroz završne faze života.

Bijeli patuljak bi postepeno upijao atmosferu materijala koji se nalazi u njegovoj blizini, ostavljajući sloj retkog metala na svojoj vreloj površini. Dalja analiza ukazala je na mogućnost da je materijal izbačen iz umiruće zvijezde vremenom formirao potpuno novu planetu, bogatu ovim neobičnim elementima.

Nauka i tehnologija

"Svanula je zora – na Marsu": NASA objavila snimak

„Feniks se ponovo rađa iz pepela svog prethodnika, a ova planeta je formirana iz pepela zvijezde“, objasnio je Džejmi Vilijams, astronom i član istraživačkog tima sa Univerziteta u Voriku.

Njegova izjava opisuje kosmički ciklus u kojem smrt jednog nebeskog tijela može biti početak nastanka drugog. Vilijams naglašava da naučnici do sada nisu uočili zvijezdu koja je toliko bogata niobijumom.

Druga generacija planeta kao pogled u budućnost

Da bi proverili ovu hipotezu, istraživači su analizirali podatke prikupljene pomoću svemirskog teleskopa Nacionalne uprave za aeronautiku i svemir TES (Transiting Exoplanet Survey Satellite), koji traga za egzoplanetama prateći male promjene u sjaju zvijezda.

Otkrili su da se sjaj belog patuljka menja svakih 4,4 dana, što je promena koja je suviše spora da bi bila posljedica obične rotacije zvijezde oko sopstvene ose.

Nauka i tehnologija

Merkur se smanjuje mnogo više nego što se mislilo: Naučnici otkrili "bore"

Jedno od mogućih objašnjenja jeste prisustvo gasovitog džina koji kruži veoma blizu mrtve zvijezde, na udaljenosti od svega oko šest miliona kilometara.

Ovakav mehanizam nastanka planeta dugo je bio samo teorijska mogućnost, a novi podaci mogli bi da pruže prve dokaze da se planetarni sistemi mogu formirati i nakon smrti matične zvijezde.

Zifan Lin, planetarni naučnik sa Univerziteta u Vašingtonu, istakao je da naučna zajednica sada po prvi put ima dokaze koji ukazuju na ovaj specifičan mehanizam formiranja planeta. Iako nije učestvovao u novom istraživanju, Lin smatra da ovakva otkrića mogu da promjene razumijevanje evolucije zvijezda i planetarnih sistema.

Slučajevi poput nedavnih analiza gasovitog džina zvanog Hala, koji je preživio širenje svog matičnog crvenog džina, dodatno su usmjerili pažnju naučnika na mogućnost da planetarni sistemi mogu preživeti dramatične promjene svojih zvijezda.

Pošto će i naše Sunce za nekoliko milijardi godina proći kroz sličnu fazu i progutati unutrašnje planete, potraga za ovakvim svjetovima mogla bi da pruži uvid u moguću daleku budućnost Sunčevog sistema, prenosi Sputnik.