Pokušaj otimanja imovine SPC u FBiH: Crkva upisana na nepostojećeg vlasnika

Istakao je to za "Glas Srpske" predsjednik Imperatorsko-palestinskog društva Republike Srpske jerej Miladin Mitrović, komentarišući informacije da je pravoslavni hram u zemljišnim knjigama još 2008. godine upisan na titulara pod nazivom "Istočna pravoslavna crkvena opština u Gradačcu", umjesto na Srpsku pravoslavnu crkvu.

Prema riječima Mitrovića, upisivanje pravoslavnog hrama na titulara za kojeg se tvrdi da ne postoji, uz sumnje u kršenje ustavnih i zakonskih normi, šalje lošu poruku i ne doprinosi stvaranju ambijenta za zajednički život.

"Ova negativna praksa usmjerena je na sistematsko i plansko potiskivanje srpskog naroda. Političke elite u FBiH na sve moguće načine žele da minimalizuju prisustvo Srpske crkve, a samim tim i srpskog naroda u ovom entitetu - naveo je Mitrović.

On je podsjetio da su slične prakse preknjižavanja katastarskih i zemljišnih knjiga postojale i u vrijeme Austrougarske monarhije, kao i tokom Drugog svjetskog rata, u vrijeme Nezavisne države Hrvatske.

"Mnogovjekovna istorija Srpske pravoslavne crkve u BiH utemeljena je i u sakralnim objektima, crkvama i svetim grobljima, koji kao živi spomenici svjedoče o autohtonosti srpske crkve i srpskog naroda na ovim prostorima", naglasio je Mitrović.

Na sporni upis ukazano je iz Odbora za zaštitu prava Srba u FBiH. Predsjednik Đorđe Radanović saopštio je da je uvidom u javne evidencije utvrđeno da je Opštinski sud u Gradačcu hram još 20028. godine upisao na titulara "Istočna pravoslavna crkvena opština u Gradačcu".

Prema njegovim riječima, naziv "Istočna pravoslavna crkva" koristila je Austrougarska, a njegova pojava u zemljišnim evidencijama i danas otvara pitanje utvrđivanja stvarnog vlasnika i primjene zakona.

On je ocijenio da je Opštinski sud u Gradačcu, u skladu sa Zakonom o zemljišnim knjigama FBiH i načelom službene provjere činjenica, bio dužan da preduzme potrebne radnje radi utvrđivanja pravog vlasnika.

"Kako je moguće da u gruntovnicu 2008. upisuju nepostojeću Istočnu pravoslavnu crkvu kao vlasnika Srpske pravoslavne crkve? Kako je moguće da te godine upisuju neku državu kao vlasnika crkvenog dvorišta", zapitao se Radanović, poručujući da bi provjera činjeničnog stanja pokazala da je stvarni vlasnik hrama Srpska pravoslavna crkva.

Sporni upisi

Slučaj Gradačca nije jedini u FBiH u kojem su otvorena pitanja upisa imovine Srpske pravoslavne crkve. Odbor za zaštitu prava Srba u FBiH ukazivao je i na sporne upise zemljišta pravoslavnog groblja i kapele u Vrapčićima kod Mostara, kao i na evidencije koje se odnose na crkvu Srpskih prosvjetitelja u Olovu. Sličan slučaj zabilježen je i u Zenici, gdje su hram i zemljište bili upisani kao državna svojina. Taj upis je u januaru 2026. godine ispravljen, pa je kao vlasnik upisana Srpska pravoslavna crkvena opština Zenica.