Njemačka se od proizvodnje automobila okreće oružju

Nakon decenija u kojima je služila kao proizvodni motor Evrope, zemlja je zapala u najduži period stagnacije od Drugog svjetskog rata dok se bori sa konkurencijom iz Kine i padom potražnje. Odgovor je oštar koliko i sama kriza: preoblikovanje industrijske baze u arsenal Zapada.

Svakog mjeseca nestaje 15.000 radnih mjesta

Niz podataka pokazuje kako je stari model na izmaku snage. Svakog mjeseca oko 15.000 radnih mjesta nestaje iz njemačke proizvodnje, uključujući nekada dominantni automobilski sektor, pokazuju vladini podaci. Mercedes-Benc je zabilježio pad dobiti od 49% za 2025. godinu, dok je Folksvagen, drugi najveći svjetski proizvođač automobila, objavio da mu je dobit u istom periodu pala za 44% i najavio planove za ukidanje 50.000 radnih mjesta u Njemačkoj do 2030. godine, prenosi Indeks.

Čak i vodeći brendovi poput Poršea prijavljuju teške udarce, pri čemu je operativna dobit pala za 98% u poređenju sa 2024. godinom, koja je već bila jedna od najgorih u modernoj istoriji kompanije. Većinu posla u njemačkoj ekonomiji sada obavlja uslužni sektor, koji čini oko 70% ekonomskog učinka, dok proizvodnja i dalje drži 20% – a do petine svih uslužnih djelatnosti vezano je za industrijske kompanije poput proizvođača automobila.

Sada, dok američke bezbjednosne garancije djeluju sve nesigurnije, a Evropa žuri u ponovno naoružavanje, Berlin se pozicionira da postane kičma odbrambene industrije kontinenta.

Bilion evra za odbranu

Automobilska industrija prolazi kroz krizu zbog globalnog usporavanja, geopolitičkih rizika i rastuće konkurencije iz Kine, rekao je Klaus Rozenfeld, izvršni direktor Šeflera, jednog od vodećih svjetskih dobavljača auto-dijelova koji proizvodi sve, od pogonskih sistema do ležajeva – a sada postaje i rastući igrač u odbrambenom sektoru.

Istovremeno, nedavne regulatorne promjene u Njemačkoj i Evropskoj uniji poboljšale su pristup tržištu kapitala za odbrambene kompanije, dok su ogromni državni ugovori i javne šeme finansiranja otvorili gotovo bilion evra za odbranu, što je oko 1,2 biliona dolara. Sve je to podstaknuto strahom od ruskog ekspanzionizma i sve neprijateljskijeg globalnog okruženja.

„Veliki trend u njemačkoj ekonomiji je da se ljudi mnogo više nego ranije pitaju ‘kako možemo da doprinesemo onome što nije urađeno tokom proteklih mnogo godina – kako bismo povratili sposobnost da se branimo’ – i to je ono što radimo“, rekao je Rozenfeld.

„Moramo da zasučemo rukave“

Rozenfeldova kompanija sada proizvodi motore za bespilotne letjelice, sisteme u oklopnim vozilima i komponente za vojnu avijaciju. Cilj mu je da 10% prometa kompanije – koji trenutno iznosi 24 milijarde evra – dolazi iz odbrambenog odjeljenja osnovanog prošle godine, pri čemu bi veći dio proizvodnje obezbjeđivalo više od 100.000 zaposlenih i 100 fabrika širom svijeta, uključujući osam u SAD.

„U Njemačkoj se mnogo kuka – ako se svi stalno žale da su stvari užasne, ništa neće funkcionisati. Moramo da zasučemo rukave“, poručio je.

Širom njemačkog industrijskog pojasa, fabričke trake koje su nekada pokretale izvozni bum sada se preusmjeravaju u mašine za evropsko naoružavanje. Vlada podržava taj proces. Pristup Berlina nije oživljavanje stare ekonomije, već njena zamjena. Prazni fabrički pogoni i sve veći broj otpuštenih kvalifikovanih radnika preusmjeravaju se u jedini sektor koji se i dalje masovno širi.

Proizvodnja „Patriota“ i saradnja sa Izraelom

Folksvagen je u pregovorima sa izraelskim kompanijama kako bi do 2027. godine počeo da proizvodi komponente za izraelski sistem „Ajron dom“. Niz kompanija uveo je treće smjene kako bi proizvodile oružje i municiju za Ukrajinu. Presretači za sistem „Patriot“, koji su dugo bili isključivo američki proizvod, uskoro će se proizvoditi u Njemačkoj kako bi se zadovoljila rastuća potražnja.

Gotovo 90% evropskog rizičnog kapitala uloženog u odbrambenu tehnologiju sliva se u njemačke kompanije, pokazuju vladini podaci. „Evropa mora da bude sposobna da se brani, a to takođe znači izgradnju snažne bezbjednosne i odbrambene industrije na koju možemo da se oslonimo“, izjavila je ministarka ekonomije Katarina Rajhe.

Rajhe je, zajedno sa kolegama iz vlade, uključujući ministra odbrane, podsticala transformaciju posrnulih proizvodnih kompanija u odbrambene izvođače. „Prenamjena postojećih proizvodnih kapaciteta iz drugih industrija može smanjiti prepreke za povećanje domaćih kapaciteta“, rekla je.

Ministarstvo privrede sada finansira platformu za povezivanje, koju je osnovalo glavno udruženje odbrambene industrije BDSV, kako bi povezalo postojeće lance snabdijevanja u odbrambenom sektoru sa kompanijama iz drugih oblasti. Ulazak neodbrambenih kompanija u ovaj sektor pomaže u ublažavanju pritiska na tradicionalne lance snabdijevanja da povećaju proizvodnju, rekao je čelnik BDSV-a Hans Kristof Acpodijen.

Od motora do oružja

Sebastijan C. Šulte preuzeo je Dojc (Deutz), pionira motora sa unutrašnjim sagorijevanjem starog 162 godine, otprilike dvije nedjelje prije nego što je Rusija pokrenula specijalnu vojnu operaciju 2022. godine. Kao i mnoge industrijske kompanije, firma je bila pogođena slabljenjem njemačke ekonomije, a rat je dodatno pogoršao situaciju.

„Transformacija kompanije postala je moj posao“, rekao je Šulte. Pošto dolazi iz industrije pomorske odbrane, njegov instinkt bio je da krizu ubrzanu ratom pretvori u priliku. „Naša prednost su stabilni lanci snabdijevanja: ono što funkcioniše za motore i rudarsku opremu, funkcionisaće i za odbrambenu industriju“, rekao je.

Dok tradicionalne odbrambene kompanije često imaju veoma duge razvojne cikluse i potrebne su im godine da prošire proizvodnju, proizvođači očvrsli na konkurentnom automobilskom tržištu sposobni su da brzo povećaju kapacitete, naglasio je.

Zaista, Lokid Martin, američki odbrambeni gigant koji proizvodi projektile za sistem „Patriot“, proizvodi samo oko 620 presretača godišnje uprkos ogromnoj potražnji izazvanoj ratovima u kojima učestvuju Rusija i Iran.

„Sa riječi na djela“

Dojc, kao agilnija kompanija navikla na brze promjene ukusa kupaca automobila, reagovao je toliko brzo da sada isporučuje motore za proizvodnju električne energije za sisteme „Patriot“ koje koristi Saudijska Arabija, kao i razne bespilotne sisteme i oklopna vozila. Kompanija je preuzela odbrambene startape i investirala u potpuno novi posao u kojem ranije nije imala iskustva. „Odlučili smo da pređemo sa riječi na djela“, rekao je Šulte.

Opklada se isplatila: za razliku od mnogih automobilskih kompanija, firma nije imala masovna otpuštanja dok su radnici prelazili u odbrambenu proizvodnju. Kompanija je prošle godine ostvarila rast prihoda od 15%, piše WJ.