Ko je Ali Hamnei i ko su njegovi mogući nasljednici

Ajatolah Ali Hamnei (Ali Khamenei) - za Izrael najveći neprijatelj, a za konzervativne Irance vrhovni vođa.

Svijet

Šire se vijesti da je Hamnei ubijen

Nakon napada na Iran, koji su pokrenuli Izrael i Amerika, Hamnei je, prema nekim tvrdnjama, pobjegao iz Teherana i nalazi se na "bezbjednoj lokaciji".

Međutim, Izraelci procjenjuju da je on ubijen u napadu ili da je, u najmanju ruku, ranjen.

Ko je ajatolah Ali Hamnei

Ali Hamnei je vrhovni vođa Irana, a njegovo puno ime je Ali Hoseini Hamnei. Rođen je 17. jula 1939. godine u Mešhedu.

Deset godina nakon Islamske revolucije, postao je vrhovni vođa, a prethodno je obavljao funkciju predsjednika Irana od 1981. do 1989. godine.

Rođen je u religioznoj porodici u gradu Mešhedu, glavnom šiitskom centru. Njegov otac je bio sveštenik skromnog uticaja. Ali Hamnei je studirao teologiju i pravo u Mešhedu, a zatim je proučavao religiju kod istaknutih ličnosti poput ajatolaha Ruholaha Homeinija, bivšeg vrhovnog vođe Irana.

Svijet

Direktan pogodak: Ovako je Iran uništio radar u američkoj bazi

Hamnei je usvojio šiitsku političku ideologiju vilajat al-fakih ("vladavina islamskog pravnika"), koja je kasnije postala okosnica iranskog teokratskog sistema.

Uloga Hamneija u Islamskoj revoluciji

Hamnei je bio glasni protivnik šaha Irana - Mohameda Reze Pahlavija (oca bivšeg prijestolonasljednika Reze Pahlavija, koji takođe poziva na smjenu vlasti u Iranu), tokom šezdesetih i sedamdesetih godina prošlog vijeka. Više puta je hapšen, zatvaran i progonjen.

Međutim, postao je blizak saradnik ajatolaha Homeinija i pomogao je u širenju njegovih učenja kroz propovedi, spise i tajne pokrete.

Nakon Islamske revolucije 1979. godine, Hamnei je postao jedan od najviših sveštenika koji su oblikovali novu Islamsku Republiku Iran.

Učestvovao je u osnivanju Revolucionarne garde i od samog početka je imao jake veze sa bezbjednosnim i obavještajnim sektorom.

Uspon na vlast

Nakon atentata na tadašnjeg predsjednika Irana Mohameda Alija Radžaija, Hamnei je izabran za predsjednika 1981.

Svijet

Ovako je počeo rat - objavljeni video snimci

Iako je predsjednička funkcija u to vrijeme bila slabija, jer je stvarna moć bila u rukama ajatolaha Homeinija, Hamnei je igrao značajnu ulogu u iransko-iračkom ratu i u unutrašnjoj političkoj konsolidaciji.

Nakon Homeinijeve smrti 1989. godine, Hamnei je neočekivano izabran za njegovog nasljednika, uprkos tome što nije bio najviši sveštenik. Ustav Irana je tada izmijenjen kako bi se čovjeku nižeg svešteničkog ranga omogućilo da služi kao vrhovni vođa.

Prema iranskom sistemu vlasti, on ima vrhovno zapovjedništvo nad oružanim snagama, ovlašćenja za proglašenje rata, može da imenuje ili smijeni visoke zvaničnike, uključujući vojne komandante i sudije.

Konzervativac koji se ne slaže sa Zapadom

Kada je riječ o njegovim stavovima, Hamnei je tvrdokorni konzervativac i zapadni protivnik.

Njegovu ideologiju oblikuju:

• Antizapadni i antiizraelski stavovi: On SAD i Izrael smatra egzistencijalnim prijetnjama islamu i iranskom suverenitetu
• Podrška "Osovini otpora": Hamnei podržava šiitske i antizapadne milicije poput Hezbolaha u Libanu, Huta u Jemenu, ali i sunitski Hamas u Gazi. Izrael ove grupe naziva "Osovina zla"
• Opšti konzervativizam: Protivi se zapadnom uticaju na iransku kulturu, podržava stroge kodekse oblačenja i medijsku cenzuru, i promoviše islamske vrijednosti u upravljanju, naročito kada su žene u pitanju
• Ekonomska otpornost: Zalaže se za "ekonomiju otpora" koja je manje zavisna od stranih investicija, posebno iz zapadnih zemalja
• Nuklearni program: On je dosljedno podržavao pravo Irana na mirnodopsku nuklearnu energiju, ali tvrdi da je nuklearno oružje neislamsko.

Moćna porodica Hamnei

Hamneijeva supruga je iz vjerske porodice u Mešhedu, ali rijetko se pojavljuje u javnosti. On ima šestoro djece - četiri sina i dvije kćerke.

Svijet

Iran ima adut kojim bi izazvao globalni haos i pakao na zemlji

Njegov sin Modžtaba Hamnei je takođe ličnost koja oblikuje stvarnost u Iranu, naročito u Revolucionarnoj gradi (IRCG) i klerikalnom establišmentu.

Porodica Hamnei se uglavnom drži po strani, mada su se tokom godina pojavljivale optužbe za korupciju i privilegije.

Potencijalni nasljednici vrhovnog vođe

Zbog Hamneijevih godina (puni 86) i pogoršanog zdravlja, diskusije o nasljedniku vrhovnog vođe su se intenzivirale.

Potencijalni kandidati su:

• Modžtaba Hamnei: Vjeruje se da Hamneijev sin, iako nije viši ili javno aktivan sveštenik, ima uticaj u IRGC i snagama bezbjednosti
• Sadek Laridžani: Visoki sveštenik i bivši šef pravosuđa
• Ahmad Hatami: Visoki sveštenik, blizak Hamneiju
• Alireza Arafi: Drugi visoki sveštenik povezan sa Hamneijem

Buran odnos sa Rezom Pahlavijem

Reza Pahlavi, prognani sin pokojnog šaha, glasni je kritičar Islamske Republike Iran i zagovornik sekularne demokratije.

Hamnei ga smatra simbolom kontrarevolucije koju podržava Zapad i često osuđuje prognane ličnosti kao izdajnike ili strane agente.

Pahlavi je pozvao na nenasilnu promenu režima u Iranu i poručio da želi da ujedini opozicione snage.

Hamneijev režim ga je označio kao nebitnog i odvojenog od iranske javnosti.

Bio u posjeti Jugoslaviji 1989.

Hamnei je kao predsjednik Irana boravio u zvaničnoj posjeti Jugoslaviji. Uz najviše državne počasti, dočekao ga je bivši predsjednik Predsedništva SFRJ Raif Dizdarević.

Svijet

Ovo je plan za budućnost Irana: Sastoji se od 10 tačaka

On se 2009, skoro 21 godinu kasnije, u jednoj objavi osvrnuo na ovu posjetu.

Naveo je da je bio dočekan toplo i sa velikim poštovanjem, ali da uprkos tome što je Jugoslavija bila nesvrstana, ni usljed njegovog velikog insistiranja nije htjela da Islamskoj republici Iran proda konvencionalno oružje, poput pušaka i tenkova.