Svetog Đorđa su mučili jer nije htio da se odrekne vjere: Poštuju ga i muslimani

Proslavlja se 6. maja po novom kalendaru i u čast svetitelja, koji je veoma poštovan u našem narodu. Srbi su podigli više desetina hramova na prostorima na kojima žive.

Svijet

Tramp: Ako Iran prihvati uslove, sukob će biti okončan, u suprotnom - bombardovanje

Đorđe je rođen u hrišćanskoj porodici između 270. i 280. godine u maloazijskoj provinciji Rimskog carstva Kapadokiji, u današnjoj Turskoj. Poslije smrti oca, rimskog vojnog oficira koji je bio iz Kapadokije, Đorđe se sa majkom vraća u njeno rodno mjesto, grad Lidu u Palestini. Tamo živi na majčinom bogatom imanju gdje se obrazuje i u pogodnom uzrastu stupa u vojsku.

Kriza u Rimskom carstvu i napredak Đorđa

Treći vijek je za Rimsko carstvo doba krize i velikih promjena. Carstvo je bilo na rubu propasti, pogođeno čestim smjenama na prijestolu, napadima varvara, građanskim ratovima, bolestima i ekonomskom krizom. Godine 284. na vlast dolazi car Dioklecijan koji 285. dijeli carstvo na Zapadno, koje na upravu daje svom prijatelju i savladaru caru Maksimijanu, i Istočno kojim on sam vlada.

Godine 293. godine uspostavlja se sistem četvorovlašća kada Dioklecijan i Makasimijan uzimaju sebi savladare, Galerija i Konstancija.

Republika Srpska

Darko Mladić: General lošije nego juče, ne znamo koliko će izdržati

Đorđe je napredovao u vojsci i pokazao se kao vrlo sposoban vojnik. Iako mlad, isticao se hrabrošću i ratnim vještinama u mnogim pohodima. Oko 300. godine postao je vojni tribun, visoki oficir koji je istovremeno bio i zvaničnik Rimskog carstva, a zatim mu lično car Dioklecijan dodjeljuje čin vojvode (najstariji vojni čin, kojim se postaje i carev savjetnik).

Dioklecijanova strahovlada i progon hrišćana

Đorđe nije stigao da uživa u mladosti i uspjesima, jer 303. godine Dioklecijan sa svojim savladarima započinje strahovit progon hrišćana, najveći do tada. Car je izdao niz edikata kojima se zahtijeva od hrišćanskih vjernika da praktikuju tradicionalne paganske rimske obrede, uz prijetnju surovim kaznama za nepoštovanje naređenja.

Zdravlje

Zbog smrtonosnog virusa hitno se oglasio srpski institut Batut

Progon je trajao do 311. godine, a Dioklecijan je sa svoja 4 najpoznatija edikta čistku hrišćana konkretizovao. Prvim ediktom zabranio je hrišćanski kult i naložio rušenje crkava i konfiskaciju hrišćanskih knjiga. Drugim je zapovjedio hapšenje sveštenika, trećim je naložio oslobađanje onih koji se odreknu hrišćanstva kao i mučenje onih koji odbiju da se odreknu, a četvrtim je uveo obavezu prinošenja žrtava paganskim bogovima. Ko odbije da prinese žrtvu, bivao bi ubijen.

Mučenje i ubistvo Đorđa jer nije htio da se odrekne hrišćanstva

Kada je počeo nemilosrdan progon hrišćana, Đorđe je svu svoju imovinu podijelio siromašnima i oslobodio svoje robove. Na jednom skupu je digao glas protiv surovog odnosa prema hrišćanima i zatim izašao pred cara Dioklecijana i izjavio da je i sam hrišćanin, nakon čega je car naredio vojnicima da ga bace u tamnicu dvorca u Nikomidiji.

Od tog trenutka počinje mučenje Đorđa, koji ni u najtežim trenucima nije posustao i odrekao se svoje vjere. Prema predanju, po carevom naređenju, Đorđe je položen na zemlju, a noge su mu blokirane kladama (izum za mučenje). Na grudi mu je stavljen veliki, teški kamen.

Svijet

Španija vraća kućama putnike sa kruzera

Tako pritisnut, u velikim bolovima, dočekao je jutro, kada ga je posjetio car, međutim, Đorđe je i dalje odbijao da se odrekne svoje vjere.

Car je znao da mora da slomi Đorđa, kao primjer drugima. Naredio je da se donese veliki točak za mučenje, sa daskama prepunim velikih eksera, udica i noževa. Đorđe je vezan za takav točak koji se sa njim okretao, pa mu je cijelo tijelo bilo u ranama. Na točku se onesvijestio, a onda su ga odvezali, misleći da je mrtav. Kada su vidjeli nije mrtav, zakopali su ga u negašeni kreč tako da mu je samo glava bila van zemlje. Ostavljen je tako 3 dana da u najvećim mukama sagori, a kada su ga otkopali, Đorđe je i dalje bio živ. Ljubav prema Hristu bila je jača od svega.

Pribili su ga uz drveni krst i kopljima udarali po stomaku, obuvali ga u usijanu obuću od gvožđa i tjerali ga da trči, bičevali ga i na svaki mogući način pokušavali da slome njegovu vjeru, ali bezuspješno. Đorđe se sve vrijeme molio Gospodu koji mu je davao snagu.

Dioklecijan je bio obuzet gnjevom, jer ne samo da nije uspio da slomi Đorđa, već upravo suprotno, njegova vjera postajala je sve jača i bila primjer hrišćanima da se ne odriču Boga. Ni tada nije odustao od mučenja. Izvjesni Atanasije pripremio je dva napitka - jedan, od koga bi Đorđe trebalo da se pokori caru, a drugi smrtonosan.

Dioklecijan naređuje da silom daju Đorđu prvi napitak, a pošto se i dalje nije pokoravao, onda naredi da mu se da i smrtonosni napitak. Međutim, Đorđe je prkosio svim zakonima prirode i ostao živ.

Društvo

Poznati meteorolog nema lijepe vijesti

Car je zatražio od Đorđa da se pokloni pred kipom boga Apolona da bi mu poštedio život i pozvao narod da prisustvuje tome. Đorđe je prišao statui Apolona i prekrstio je, a statua se srušila i sa njom i sve druge statue u hramu. Vidjevši to žena cara Dioklecijana, carica Aleksandra, viknula je: "I ja vjerujem u Boga koji Đorđu daje toliku snagu".

Dioklecijan je poslije ovoga naredio da se Đorđu odrubi glava mačem, kao i carici Aleksandri. Malaksala i slaba carica Aleksandra je na putu do mjesta pogubljenja izdahnula. Kada je stigao na gubilište, Đorđe je zamolio je dželata da mu dozvoli da se pomoli Bogu, kao posljednju milost. Poslije molitve, položio je svoju glavu, a dželat je brzo izvršio svoj zadatak, 6. maja 303. godine.

Ispunjenje posljednje želje stradalog svetitelja

Đorđe je želio da počiva u rodnom gradu svoje majke u Palestini. Poslije pogubljenja, sahranjen je u Nikomidiji. Dioklecijan se povukao sa vlasti 305. godine, a 311. umro. Car Konstantin zaustavio je progon hrišćana koji je trajao 300 godina i sam prešao u hrišćanstvo. Milanskim ediktom 313. godine proglasio je vjersku ravnopravnost i hrišćanima je dozvoljeno da javno ispovjedaju svoju vjeru.

Vjernici su odlučili da ispune želju Svetog Đorđa da počiva u palestinskoj Lidi. 16. novembra 303. godine, mošti su prenijete u Lidu i položene u grobnicu. U vrijeme cara Konstantina, hrišćani su sazidali hram posvećen Svetom Đorđu nad grobnicom gdje je sahranjen. Taj hram je više puta bio rušen i obnavljan, a prema vjerovanju na ovaj dan je i obnovljen. Prenos moštiju i obnavljanje hrama proslavljaju se kao praznik Đurđic.

Car Konstantin je 330. godine Konstantinopolj proglasio novom prestonicom carstva, a 337. je u gradu podigao i prvu carsku crkvu posvećenu Svetom Đorđu.

Kanonizacija i kult Svetog Đorđa

Godine 494. ili 496. papa Gelasije I Đorđa proglašava za svetitelja. U to vrijeme hrišćanska crkva je još uvijek bila jedinstvena (do raskola dolazi 1054. godine). Zabilježena su mnoga čuda koja su se dogodila na grobu svetog Đorđa kao i njegova brojna javljanja u snu i na javi onima koji su njegovu pomoć tražili.

Sveti Đorđe je danas poštovan kao zaštitnik mnogih država i gradova u Evropi, profesija i organizacija. Poštovan je i kao zaštitnik konjice, vitezova i viteštva i krstaških pohoda. Veoma je slavljen u srpskom narodu, i često ga nazivamo i Sveti Đurađ.

Region

Borut Pahor pao sa bicikla i polomio se

Srbi su Svetom Đorđu posvetili mnogo manastira i crkava, a kako je naveo blaženopočivši mitropolit crnogorsko-primorski Amfilohije ima ih više od 370, među kojima su manastir Đurđevi stupovi koji je zadužbina Stefana Nemanje, manastir u Starom Nagoričanu koji je zadužbina kralja Milutina, Temska, Kastaljan, Vraćevšnica, Bogovađa, crkva na Oplencu, koja je mauzolej Karađorđevića, crkva na Ćipuru koja je zadužbina kralja Nikole I Petrovića Njegoša, Saborna crkva u Novom Sadu, crkva u Temišvaru, Saborni hram u Prizrenu, crkva u Bijeljini, manastir Đurđevi Stupovi kod Berana, koji je zadužbina Prvoslava, bratanca Stefana Nemanje i mnogi drugi.

Dio moštiju Svetog Đorđa se do kraja 17. vijeka nalazio u manastiru Đurđevi Stupovi, kada ga Turci pljačkaju i ruše. Od kraja 19. vijeka one počivaju u crkvi Svetog Prokopija u Prokuplju, pored moštiju Svetog Prokopija, a Sveti Đorđe se danas obilježava kao slava mnogih Prokupčana. Mošti je donio Mile Pešić u kovčežiću u kom se nalazi šaka Svetog Đorđa i dio kože glave sa plavim uvojcima. Pešići su čuvali mošti i zavjetovani su da ih predaju najbližoj crkvi, čim se Srbija oslobodi od Turaka.

Narodno predanje o ubistvu aždaje

Prikaz Svetog Đorđa kao konjanika koji kopljem probija aždaju jedan je od njegovih najčešćih predstava u hrišćanskoj ikonografiji.

Aždaja na ikoni predstavlja mnogobožačku silu koja je "proždirala" brojne nevine hrišćane, a kojoj je Sveti Đorđe mučeničkom smrću zadao smrtni udarac.

Na tom prikazu se, pored njega, malo dalje nalazi jedna ženska figura u gospodskom odijelu kako stoji. Smatra se da je žena koja je na ikoni zapravo carica Aleksandra koja je povjerovala u Isusa Hrista, i da ona simbolizuje ranu hrišćansku crkvu.

Pobjeda koju je Sveti Đorđe odnio nad aždajom je u stvari prekid progona hrišćana, deset godina poslije njegove smrti.

Zanimljivosti

Dobro se pazite! Ova četiri znaka doživjeće promjene u narednih šest mjeseci

Srpske epske pjesme vijekovima su prenosile legendu o tome kako je sveti ratnik pogubio zmaja iz jezera kraj tvrđave grada Trojana i spasao kćerku gospodara grada. Sredinom 19. vijeka ti drevni stihovi postali su česta tema slavista koji su se divili narodnoj mašti. Zato je pravu senzaciju izazvao 1859. putopis ruskog diplomate Aleksandra Giljferdinga kome su na putovanju preko Peštera stanovnici visoravni pokazali zidine mitskog Trojana, na istoimenom planinskom vrhu.

"Najčudnije je to što na Pešteru jednu razvalinu nazivaju Trojan-gradom. Oko tog Trojana narod je fokusirao legendu o Svetom Georgiju. Pod gradom se nalazi malo jezero. Iz njega je izlazila aždaja i proždirala djevice iz cijele okoline, dok nije došao red na kći bana Trojanskoga. Onda se je pojavio Sveti Đorđe, ubio aždaju i oslobodio djevojku. Svake godine na Đurđevdan Arnauti-muslimani iz cijele okoline i mnogi Srbi hrišćani dolaze na jezero pod Trojan-gradom da prinesu žrtvu Svetom Đorđu", zabilježio je Giljferding.

"Ne može biti sumnje da je legenda o Svetom Đorđu kao vitezu na konju i pobjediocu aždaje, koji je spasao Trojan grad i kćerku bana tog grada, svojina usmene literature srpskog naroda", smatrao je veliki istoričar Stojan Novaković.

Zaštitnik Nemanjića

Sveti Đorđe je bio zaštitnik Nemanjića. Po predanju, on je zaslužan za stvaranje nemanjićke Srbije. Kad su ljubomorna braća okovala i zatočila Stefana Nemanju u pećinu, ovaj se molio svetom Đorđu da ga oslobodi. Nemanja se našao na slobodi, postao je veliki župan, utemeljio je moćnu državu i podigao Đurđeve stupove 1170. godine koji su posvećeni Svetom Đorđu i u kome su se jedno vrijeme čuvale mošti svetitelja sve do turskog razaranja 1689.

Car Dušan je 1330. pobijedio bugarskog cara Šišmana u bici kod Velbužda. Car Šišman je sahranjen u manastirskoj crkvi Svetog Đorđa kod Starog Nagoričana u današnjoj Sjevernoj Makedoniji, koju je podigao Dušanov djed kralj Milutin Nemanjić. U toj crkvi nalazi se freska na kojoj je kralj Milutin prikazan kako daruje crkvu Svetom Đorđu koji je zaštitnik njegove porodice.

Zanimljivosti

Dobro se pazite! Ova četiri znaka doživjeće promjene u narednih šest mjeseci

Brankovići su slavili ovu slavu i freske Svetog Đorđa se mogu vidjeti u njihovom ktitorskom manastiru na Svetoj Gori – Esfigmenu. Sveti Đorđe je i krsna slava srpske dinastije Petrović-Njegoš.

U manastiru Hilandar postoji kula (pirg) u kojoj se nalazi mala crkva Svetog Đorđa na vrhu. Tu je Sveti Sava spavao kada je došao u Hilandar i tu je podigao crkvicu. Kulu je kasnije obnovio Skenderbegov otac.

Sveti Đorđe se smatra i zaštitnikom Rusije, pa se svetitelj i danas nalazi na grbu Rusije i Moskve.

Slave ga i muslimani

Poštovanje i vjeru u Svetog Đorđa nisu zaboravili ni mnogi muslimani sa ovih prostora, oni koji su zbog ekonomskih razloga i danka u krvi prešli u islam.

Đurđevdan je 2015. godine uvršten u Nacionalni registar nematerijalnog kulturnog nasljeđa Srbije.

Svetitelj je čest motiv i u našoj poeziji i slikarstvu.

(Kurir)