Solarne baklje kao pokretači zemljotresa: Da li Sunce drma Zemlju?

Kada se solarna baklja usmjeri ka našoj planeti, može suptilno da preraspodeli naelektrisane čestice u Zemljinoj jonosferi, oblasti gornje atmosfere ispunjenoj naelektrisanim gasom. U novoj studiji istraživači navode da te promjene mogu blago izmeniti električne sile unutar Zemljine kore i uticati na stabilnost raseda na kojima dolazi do zemljotresa.

Ako bi se ovo ispostavilo kao tačno, time bi se uspostavila direktna veza između zemljotresa na našoj planeti i uslova u svemiru, na način koji naučnici trenutno ne uzimaju u obzir.

Međutim, drugi istraživači upozoravaju da je model korišćen u studiji, objavljenoj u časopisu Internešnal Džurnal of Plazma Envajormental Sajens end Tehnolodži, previše pojednostavljen i da bi geološki procesi u stvarnim uslovima mogli gotovo potpuno da ublaže taj efekat.

Planetarno električno kolo

Naša planeta je prožeta prirodno generisanom električnom energijom. Posebno su pukotine u Zemljinoj kori pod velikim pritiskom ispunjene džepovima vode koja je toliko vrela i pod takvim pritiskom da nije ni tečnost ni gas. Ova tečnost obiluje naelektrisanim jonima, što znači da se pukotine ponašaju poput kondenzatora, skladišteći električnu energiju.

Nauka i tehnologija

Danas pomračenje Sunca, prvo u ovoj godini i vidljivo samo na južnoj hemisferi

Te pukotine u kori, odnosno rasedi, takođe su ključne oblasti u kojima nastaju zemljotresi, jer označavaju mjesta sudara i pomjeranja tektonskih ploča, gdje se nagomilava mehanička energija koja može dovesti do potresa.

U novoj studiji istraživači su napravili model u kome su Zemljinu koru i jonosferu – naelektrisani sloj na oko 402 kilometra iznad Zemlje – tretirali kao dva kraja ogromne, „propusne“ baterije.

Zatim su „kondenzator“ u kori povezali sa jonosferskim električnim poljem.

Pomoću modela su predvideli da, kada naelektrisane čestice iz solarne baklje pogode Zemlju, one pomjeraju elektrone u jonosferi nadole, koncentrišući ih na nižim visinama i formirajući sloj negativnog naelektrisanja. To naelektrisanje potom povećava elektrostatičku silu koja djeluje na naelektrisanja u Zemljinoj kori, izazivajući promjene pritiska. Istraživači tvrde da su te promjene pritiska uporedive sa drugim silama koje utiču na stabilnost raseda, poput gravitacije ili plime i oseke.

U suštini, povećanje elektrostatičke sile u kori dovodi do većeg pritiska na okolne stene, što može podstaći rased da se pokrene i izazove zemljotres.

Teško provjerljivo

Istraživači navode da zemljotres na poluostrvu Noto u Japanu 2024. godine podržava nalaze njihovog modela, jer se poklopio sa snažnom aktivnošću solarnih baklji. Međutim, u praksi je veoma teško potvrditi vezu između kore i jonosfere.

Nauka i tehnologija

Mrak vijeka pogađa Zemlju ovog datuma

Američki geološki zavod (USGS) već dugo naglašava da zemljotresi ne prate Sunčev 11-godišnji ciklus na jasan i ponovljiv način.

Postoji i problem slučajnosti. Solarne baklje i zemljotresi su relativno česti, pa će se ponekad vremenski poklopiti čak i ako međusobno ne utiču jedni na druge.

Drugi istraživači ističu da model iz studije ne odražava punu složenost Zemljine kore.

„Predloženi model je u velikoj mjeri pojednostavljen“, rekao je geofizičar Viktor Novikov iz Ruske akademije nauka, koji nije učestvovao u istraživanju. On je dodao da autori nisu u potpunosti uzeli u obzir otpornost mnogih slojeva stena na provođenje električne energije, što bi moglo oslabiti električno polje pre nego što ono doprinese nastanku zemljotresa.

„Posmatrani rezultati ne podržavaju predloženu ideju“, naveo je Novikov za Lajv sajens.

Uprkos tome, istraživači nastavljaju da tragaju za mogućom vezom između svemirskog vremena i tektonike ploča, ma koliko ona bila suptilna.

Za sada se studija može posmatrati kao prijedlog mogućeg mehanizma koji bi se mogao testirati boljim mjerenjima i dubljom analizom, navode autori.

Da li Sunce zaista može pouzdano da „uzdrma“ Zemljine rasede ostaje otvoreno pitanje i podsjećanje na osnovno naučno pravilo – korelacija nije isto što i uzročnost.

(sputnik srbija)