Podignuta vojska, na granici haos: Dvije su teorije za migrantski upad u enklavu

Najmanje 18 ljudi utopilo se pokušavajući da stigne do Seute. Lokalni zvaničnici zatražili su pomoć Madrida nakon nedavnog povećanja broja pokušaja prelaska granice, ali su u četvrtak zabilježene haotične scene jer su granične kontrole praktično prestale da funkcionišu.

Španski Vrhovni sud presudio je ovog mjeseca da migranti koji budu zaustavljeni na moru dok pokušavaju da stignu do Seute ili Melilje, druge španske enklave na sjeveru Afrike, ne mogu odmah biti vraćeni u Maroko.

Svijet

Migrantski haos na kapiji Evrope: Hiljade ušle u Seutu, Španija poslala vojsku

Špansko Ministarstvo unutrašnjih poslova za masovne dolaske optužilo je mreže krijumčara ljudi.

„Oružane snage pojačaće Civilnu gardu u obavljanju njenih dužnosti, kao i svih drugih zadataka koji budu potrebni za održavanje bezbjednosti u gradu Seuti“, saopštilo je Ministarstvo.

Broj migranata koji pokušavaju da stignu do španske enklave raste već nekoliko dana. Još nije jasno šta je izazvalo nagli porast ilegalnih prelazaka iz Maroka, niti u kojoj mjeri su marokanske vlasti pokušavale da ih spriječe.

U jednom trenutku španski zvaničnik izjavio je da je granica u potpunom kolapsu.

U Seutu stigle hiljade migranata

Seuta, grad sa oko 80.000 stanovnika, španska je enklava na sjeveru Afrike. Grad je navikao na dolaske migranata, uključujući i one koji granicu prelaze nezakonito, ali se stanovnici ne sjećaju dana poput ovog.

Tokom posljednje velike krize na graničnoj ogradi 2021. godine, u Seutu je za jedan dan stiglo gotovo 10.000 migranata. Sada bi njihov broj mogao biti i veći.

Kako piše njemački magazin „Špigl“ (Der Spiegel), u Španiji kruže dvije glavne teorije o uzrocima krize. Jedna je politička, dok se druga zasniva na nedavnoj sudskoj odluci.

Prema prvoj teoriji, Maroko namjerno vrši pritisak na Španiju. Kada su 2021. godine hiljade marokanskih tinejdžera nezakonito prešle granicu, marokanske granične snage nisu intervenisale, što je protumačeno kao poruka Madridu.

Španija i Maroko tada su bili u diplomatskom sukobu, nakon što je španska vlada primila na liječenje bolesnog lidera Fronta Polisario, pokreta koji se bori za nezavisnost Zapadne Sahare.

Kriza je prije pet godina okončana ostavkom tadašnje ministarke spoljnih poslova Aranče Gonzales Laje. Ona se zalagala za humanitarni prijem lidera Polisarija, nakon čega je napustila funkciju.

Svijet

Španija procjenjuje da je 49.000 migranata prešlo u Seutu

Premijer Pedro Sančez potom se približio Rabatu, podržao marokanski plan za Zapadnu Saharu, nakon čega je granica u Seuti ponovo zatvorena.

Novi spor zbog Zapadne Sahare

Sada je, međutim, u proceduri novi zakonski prijedlog španske ljevičarske vlade, kojim bi stanovnicima Zapadne Sahare rođenim tokom španske kolonijalne uprave moglo biti priznato špansko državljanstvo.

Za ovaj zakon do sada nije bilo većine, ali su se nedavno pojedini konzervativni poslanici uzdržali od glasanja. Zbog toga bi zakon nakon ljetne pauze mogao biti usvojen.

U Rabatu se sa podozrenjem prati i približavanje Španije Alžiru, susjedu i dugogodišnjem regionalnom protivniku Maroka.

Zbog bliskih odnosa Madrida i Rabata, špansko-alžirski odnosi godinama su bili loši, ali su u posljednje vrijeme počeli da se popravljaju.

Sančez je prošle sedmice posjetio Alžir, gdje je govorio o „strateškom partnerstvu“ i „dobrim prijateljima“.

U pozadini su i konkretni ekonomski interesi. Kako piše „Špigl“, uskoro bi trebalo da budu povećane isporuke alžirskog gasa Španiji putem gasovoda.

Marokanske snage intervenisale tek uveče

Tokom haosa na plaži gotovo da nije bilo marokanskih službenika. Oni su tek uveče odlučnije intervenisali, koristeći i suzavac.

Rabat odbacuje tvrdnje da nije preduzimao mjere, dok i u ministarstvima u Madridu tvrde da marokanske granične snage sarađuju sa španskim vlastima.

Dvije zemlje već su dogovorile ubrzano preuzimanje migranata.

Zbog toga se u španskoj vladi više pažnje posvećuje drugoj teoriji, koja se zasniva na presudi Vrhovnog suda Španije od 8. jula.

Sudije su proglasile nezakonitom praksu poznatu kao „hitna vraćanja“ (devoluciones en caliente).

Svijet

Španci odgovorili Italijanima: Očekujemo solidarnost, ne stranačku demagogiju

Španski graničari godinama su migrante u Seuti i drugim mjestima vraćali neposredno na granici ili odmah nakon prelaska, bez sprovođenja dužeg postupka.

Kada migranti ili izbjeglice prelaze preko ograda ili nasipa, sudije i dalje smatraju takvo postupanje zakonitim. Međutim, to više ne važi za ljude koji stižu morem i ne prelaze fizičke granične prepreke.

Španski graničari od tada postupaju opreznije. Migrante odvode u prihvatne centre, priznaju im pravo na propisan postupak i omogućavaju im da podnesu zahtjev za azil. Mogućnost deportacije time nije isključena.

Kritike iz ostatka Evrope

Pojedini posmatrači, među kojima je i novinar Ignasio Sembrero, smatraju da se vijest o sudskoj presudi brzo proširila, naročito na jugu Maroka.

Svijet

Kao zombi invazija: Španija šalje vojska zbog migranata

Sembrero ocjenjuje da je zbog toga kriza bila predvidljiva.

Kritike stižu i iz drugih evropskih zemalja. Manfred Veber, lider konzervativaca u Evropskom parlamentu, napisao je na platformi Iks (X) da je situacija „strašna“, prenosi Večernji.

On je poručio da Sančez mora brzo da reaguje i zaštiti „zajedničke spoljne granice“.

Italijanska vlada razmatra i ponovno uvođenje graničnih kontrola prema Španiji, uprkos pravilima Šengenskog sporazuma.