"Vulkan sudnjeg dana" se probudio: Posljednji put je ubio na hiljade ljudi, svi na oprezu

Istraživači su detektovali porast temperature, pojavu mehurića gasa i neobične sumporne formacije unutar meksičkog vulkana El Čičon, poznatog i kao Čičonal.

Ove promjene zabeležili su naučnici sa Nacionalnog autonomnog univerziteta Meksika (UNAM) tokom monitoringa sprovedenog između juna i decembra 2025. godine.

Vulkan je posljednji put eruptirao 1982. godine, kada je poginulo najmanje 2.000 ljudi u jednoj od najsmrtonosnijih vulkanskih katastrofa u istoriji Meksika.

Naučnici su uočili povišenu toplotu, promene u hemijskom sastavu jezera u krateru, kao i emisije gasova, uključujući sumporovodonik i ugljen-dioksid, koji u visokim koncentracijama mogu biti opasni.

Unutar kratera su takođe dokumentovane neobične šuplje sumporne sfere koje se formiraju u bazenima tečnog sumpora.

Region

Plenkovićevu Vladu napustio najveći broj ministara u hrvatskoj političkoj istoriji

Uprkos dramatičnim znacima, stručnjaci navode da trenutno nema dokaza o kretanju magme ispod vulkana. Istraživači ističu da je aktivnost vjerovatno hidrotermalna i da ne ukazuje na skoru erupciju.

Nova otkrića potiču iz detaljnog terenskog rada i daljinskog monitoringa koje je sproveo Institut za geofiziku UNAM-a, koji već godinama proučava unutrašnju dinamiku Čičonala.

Tokom nedavnih inspekcija, naučnici su izvestili da je jezero u krateru, koje je inače zeleno i pod dominacijom algi, poprimilo sivkastu boju, što ukazuje na povišene nivoe sulfata i silicijuma u vodi.

Termalna merenja pokazala su da su temperature na dnu jezera i na okolnom dnu kratera porasle iznad uobičajenih pozadinskih vrijednosti.

Tim je takođe dokumentovao promjenljive koncentracije hlorida i promjene u interakciji gasova i vode, što su znaci da vrele tečnosti cirkulišu ispod površine, prenio je Green Matters.

Uzorci gasova pokazali su da se sumporovodonik (H₂S) i ugljen-dioksid (CO₂) koji se akumuliraju u blizini kratera, gasovi koji mogu predstavljati rizik za ljude i životinje ako se nagomilaju u zatvorenim ili nisko ležećim područjima.

Međutim, naučnici su naglasili da su ovakve emisije uobičajene u aktivnim hidrotermalnim sistemima i da ne moraju nužno da signaliziraju erupciju.

Vulkanolog dr Patrisija Hakome Pas sa UNAM-a objasnila je da je neobična aktivnost najvjerovatnije izazvana interakcijom pregrejane podzemne vode sa vrelim stenama, a ne kretanjem rastopljene magme ka površini.

"Uočeno ponašanje je u skladu sa hidrotermalnim procesima ili manjim parom izazvanim eksplozijama", rekla je ona na nedavnom predavanju na kojem je iznela ove nalaze.

Seizmički podaci prikupljeni u regionu takođe pokazuju nizak nivo zemljotresne aktivnosti, što dodatno sugeriše da se magma trenutno ne kreće ispod vulkana.

Hronika

Taksista opljačkan i izboden: Sumnja se da je ovo motiv

Čičonal je zatvoren za posjetioce još od katastrofalne erupcije 1982. godine, ali je postao ključno istraživačko mjesto za naučnike koji proučavaju kako se vulkani razvijaju dugo nakon velikih eksplozivnih događaja.

Jezero u krateru i naslage sumpora na vulkanu pružaju retke prilike za ispitivanje načina na koji toplota i fluide preoblikuju vulkanske pejzaže tokom vremena.

Sjećanje na katastrofu iz 1982. godine i dalje je živo u južnom Meksiku.

Počevši od 28. marta te godine, Čičonal je pokrenuo niz snažnih erupcija koje su se nastavile i tokom aprila, izbacujući oblake pepela visoko u atmosferu i izazivajući smrtonosne piroklastične tokove.

Cijela sela su bila uništena, poljoprivredno zemljište zatrpano pepelom i krhotinama, a hiljade stanovnika bile su primorane da pobjegnu.

Erupcija je uništila plantaže kafe, stočni fond i infrastrukturu, izazvavši dugoročne ekonomske i ekološke posledice širom regiona.

Scena

Snimak "zapalio" mreže: Šta je Luis Hamilton rekao Kim Kardašijan?

Danas naučnici navode da trenutna aktivnost malo podseća na uslove koji su prethodili erupciji iz 1982. godine.

Ipak, upozoravaju da vulkani mogu ostati dinamični decenijama, pa čak i vijekovima, nakon velikog događaja.

Suptilne promjene u temperaturi, emisijama gasova i hemiji vode mogu pružiti rane nagovještaje o tome kako se vulkanski sistem razvija duboko ispod površine.

Kako bi bolje pratili ponašanje Čičonala, istraživači koriste dronove, satelitsko daljinsko osmatranje i instrumente na terenu za praćenje termalnih anomalija, gasnih oblaka i deformacija tla.

Kontinuirani monitoring je od ključnog značaja, kažu naučnici, jer se vulkanski sistemi mogu brzo mijenjati, a rano otkrivanje je presudno za javnu bezbjednost.

Za sada, stručnjaci navode da nema razloga za uzbunu u javnosti. Ipak, obnovljena aktivnost na Čičonalu podseća da uspavani vulkani retko kada zaista miruju i da čak i decenije tišine mogu prikrivati stalne procese duboko ispod površine.

(Telegraf.rs)