Hrvatska na samom dnu Evrope: Postala rekorder u kašnjenju

Hrvatska je imala najlošiju tačnost putničkih vozova u Evropi: samo 68 odsto dolazaka bilo je u dozvoljenom roku, dok je Letonija bila najbolja sa 97,8 odsto.

Kašnjenja najčešće izazivaju radovi na prugama, sporija vožnja zbog infrastrukture i kvarovi, a putnicima je zbog toga isplaćena naknada od 1.177 evra u 2024. i 2.146 evra u 2025.

I u teretnom saobraćaju Hrvatska je na začelju, a HŽ Cargo kao glavni problem navodi dotrajalu mrežu i česta zatvaranja pruga zbog modernizacije.

Podaci Evropske grupe železničkih regulatora IRG-Rail pokazali su da je Hrvatska 2024. godine imala najmanju tačnost putničkih vozova među evropskim državama. Samo 68 odsto vozova stiglo je na krajnje odredište u okviru dozvoljenog odstupanja od reda vožnje. Slična situacija je i sa teretnim vozovima.

Podaci o tačnosti objavljeni su u 14. godišnjem izvještaju o praćenju tržišta železničkih usluga IRG-Raila (Independent Regulators' Group - Rail), koji obuhvata 31 evropsku državu, među kojima je i Hrvatska. Izvještaj se odnosi na 2024. godinu i zasnovan je na podacima nacionalnih regulatornih tijela. Hrvatski član IRG-Raila je Hrvatska regulatorna agencija za mrežne delatnosti (HAKOM).

Prema izvještaju IRG-Raila, Letonija je imala najveću tačnost putničkih vozova, čak 97,8 odsto, a slede Litvanija i Estonija. Na drugom kraju liste nalazi se Hrvatska, sa svega 68 odsto tačnih dolazaka, što je najlošiji rezultat među državama koje su dostavile podatke.

Društvo

Nakon toplih dana stižu kiša, pljuskovi i osjetno zahlađenje

Tačnost se računa kao udeo vozova koji na posljednju stanicu stignu u okviru dozvoljenog odstupanja od reda vožnje. Za Hrvatsku se primjenjuje prag od pet minuta.

Poređenje među državama ipak treba uzeti sa izvjesnom rezervom jer kriterijumi nisu potpuno isti. Švajcarska koristi prag od tri minuta, Austrija i Finska pet minuta i 29 sekundi, Belgija, Poljska i Švedska pet minuta i 59 sekundi, dok Rumunija primjenjuje prag od 20 minuta.

Radovi, sporija vožnja i kvarovi uzrokuju kašnjenja

HŽ Putnički prevoz kao najčešće razloge kašnjenja navodi radove na prugama, zbog kojih se uvode zamjenski autobusi ili se saobraćaj na dvokolosečnim prugama odvija samo po jednom koloseku. Uzroci kašnjenja su i stanje infrastrukture, zbog kojeg HŽ Infrastruktura uvodi vožnju smanjenom brzinom, vanredni događaji, kao i kvarovi na vozilima.

Iz HŽ Putničkog prevoza navode da zamenski autobuski prevoz izaziva kašnjenja jer je put drumom u većini slučajeva duži nego železnicom, što se zatim prenosi i na polaske vozova u nastavku putovanja. Saobraćaj po jednom koloseku tokom radova na dvokolosečnim prugama dodatno otežava održavanje reda vožnje.

Putnicima je zbog kašnjenja vozova tokom 2024. godine isplaćeno 1.177 evra naknade, dok je u 2025. taj iznos porastao na 2.146 evra, odgovorili su Hini iz HŽ Putničkog prevoza.

Porodica

Majka sahranila sina jedinca, pa u 54. godini rodila kćerku

HŽPP istovremeno obnavlja vozni park. Od 2011. godine isporučeno je 70 niskopodnih vozova vrijednih 360 miliona evra, od kojih je devet pušteno u saobraćaj tokom 2025. godine.

U toku je proizvodnja još šest elektrodizel vozova za daljinski prevoz, a prvi bi 15. septembra trebalo da počne da saobraća između Splita i Zagreba. Do kraja prvog tromjesečja 2029. godine u 25 novih vozova trebalo bi da bude uloženo ukupno 228,8 miliona evra.

Na začelju su i teretni vozovi

Problemi sa tačnošću još su izraženiji u teretnom saobraćaju. Od 22 države koje su IRG-Railu dostavile podatke, Hrvatska je takođe imala najnižu stopu tačnosti teretnih vozova. Slijede Češka i Slovačka.

IRG-Rail loš rezultat ovih država povezuje sa dugotrajnim građevinskim radovima na željezničkoj infrastrukturi koji nisu završeni u planiranim rokovima.

HŽ Cargo u odgovoru Hini takođe kao jedan od ključnih problema ističe infrastrukturu. Od ukupno 2.617 kilometara hrvatske željezničke mreže, u upotrebi je 2.451 kilometar, ali je samo 315 kilometara, odnosno 12 odsto, dvokolosečno, dok je 907 kilometara, odnosno 37 odsto, elektrifikovano.

"Postojeća infrastruktura je dotrajala, pa je na pojedinim dijelovima mreže potrebno smanjivati brzinu kako bi se saobraćaj odvijao bezbjedno", navode iz HŽ Carga.

Veliki investicioni ciklus, kojim bi stanje infrastrukture trebalo da bude poboljšano, trenutno ipak dodatno otežava odvijanje saobraćaja.

Region

Dječak (8) doživio strašnu traumu, gledao baku i djeda kako umiru

"Učestala zatvaranja pruga zbog infrastrukturnih radova koji se sprovode u okviru velikog investicionog ciklusa modernizacije železničke infrastrukture u Hrvatskoj dovela su do značajnog poremećaja u saobraćaju i velikih operativnih problema - navode iz HŽ Carga.

Česta zatvaranja pruga

Kao primjer izdvajaju koridor RH2 Rijeka - Zagreb - Koprivnica - državna granica, na kojem je pruga tokom 2025. godine neprekidno bila zatvorena ukupno 77 dana.

Broj dana neprekidnih zatvaranja povećan je za 20 odsto u odnosu na 2024. godinu, dok je ukupan broj dana zatvaranja, uključujući dnevna i neprekidna zatvaranja, povećan za osam odsto.

Najviše zatvaranja bilo je na pravcu Dugo Selo - Koprivnica - državna granica, gdje su, prema HŽ Cargu, zabilježena velika kašnjenja i najveći pad obima saobraćaja.

Prevoznik je dio saobraćaja preusmjeravao obilaznim pravcima, što je produžavalo vrijeme prevoza i povećavalo troškove.

Iz HŽ Carga upozoravaju da uzroci kašnjenja nisu ograničeni samo na Hrvatsku. Radovi u Sloveniji smanjili su kapacitete za prevoz i raspoloživost trasa prema Italiji i luci Koper za 50 odsto, dok probleme stvaraju i pojačane kontrole i ograničeni kapaciteti na graničnom području Tovarnika i Šida. Tamo nastaju uska grla, pa vozovi čekaju na prolazak.

Dodatni pritisak stvara i rast broja prevoznika. Prema podacima HAKOM-a koje navodi HŽ Cargo, u Hrvatskoj postoji 20 železničkih operatera, od kojih je 15 aktivno.

HŽ Cargo ocjenjuje da postojeća infrastruktura ne može bez problema da prihvati povećan obim saobraćaja.

Evropski problem, ali Hrvatska na dnu

Teretni vozovi imaju još jedan problem - prednost u saobraćaju imaju putnički vozovi, što prema HŽ Cargu dodatno smanjuje tačnost teretnog saobraćaja, naročito tokom perioda najvećeg opterećenja, korišćenja obilaznih pravaca i zatvaranja najprometnijih deonica.

BiH

Zbog posljedica požara obustavljen željeznički putnički saobraćaj

Veću tačnost HŽ Cargo očekuje uz bolje planiranje i koordinaciju infrastrukturnih radova, efikasnije upravljanje saobraćajem, obnovu infrastrukture i povećanje udijela dvokolosječnih pruga.

U sadašnjim uslovima jedan veći poremećaj reda vožnje može da izazove lančanu reakciju na mreži i niz novih kašnjenja.

Kašnjenja nisu isključivo hrvatski problem. Podaci IRG-Raila pokazuju da se između 2023. i 2024. godine tačnost putničkih vozova pogoršala u 15 od 25 država za koje postoje uporedivi podaci, dok je u deset država poboljšana.

Ipak, hrvatskih 68 odsto stavlja ovu zemlju na samo začelje među državama koje su prijavile podatke, dok poslednje mjesto među posmatranim državama zauzima i u teretnom saobraćaju.

Podaci IRG-Raila i odgovori hrvatskih željezničkih prevoznika ukazuju na zajednički problem – infrastrukturu koja se istovremeno suočava sa posljedicama dugogodišnje dotrajalosti i poremećajima koje trenutno izaziva njena obimna modernizacija.