"Sezona virusa Zapadnog Nila je prošao, ali treba biti oprezan tokom septembra"

Dr Dragana Plavša iz Instituta za javno zdravlje Srbije „Dr Milan Jovanović Batut" naglašava da je rast dijelom posljedica laboratorijskog potvrđivanja slučajeva i da zasad nisu uočeni faktori koji bi ukazivali na produženu ili intenzivniju sezonu.

Broj registrovanih slučajeva groznice Zapadnog Nila u Srbiji za nedjelju dana povećan je sa 18 na 37. Dr Dragana Plavša gostujući u Jutarnjem programu kaže da, iako takav rast na prvi pogled djeluje dramatično, predstavlja uobičajen nalaz tokom sezone i posledica je, između ostalog, načina na koji funkcioniše sistem nadzora.

Objašnjava da se slučajevi registruju nakon laboratorijske dijagnostike, pošto i drugi virusi mogu da izazovu simptome slične groznici Zapadnog Nila – povišenu temperaturu, malaksalost, bolove u mišićima i zglobovima. I kod težih, neuroinvazivnih oblika, neophodno je utvrditi da li je uzrok virus Zapadnog Nila ili druga virusna infekcija.

Srbija

Groznica Zapadnog Nila u Srbiji: Registrovano 37 slučajeva, većina sa težim oblikom bolesti

„Sama klasifikacija slučaja, onda kada možemo da kažemo da smo sigurni da je to groznica Zapadnog Nila, zapravo je nakon laboratorijske dijagnostike i krajnjeg epidemiološkog ispitivanja“, ističe Plavša.

Od prvih simptoma do potvrde može da prođe i dvije nedjelje

Kod osoba koje razviju neuroinvazivni oblik bolesti do javljanja zdravstvenom sistemu obično prođe do nedjelju dana od pojave prvih simptoma. Potom slijedi dijagnostika, zbog čega informacija da je kod određenog pacijenta potvrđena groznica Zapadnog Nila može da stigne tek desetak dana do dvije nedjelje nakon početka bolesti.

Zbog toga se, naglašava Plavša, prilikom epidemiološke analize ne posmatra samo trenutak kada je slučaj potvrđen, već prije svega datum kada su se kod oboljelog pojavili prvi simptomi.

Analize su pokazale da je vrhunac zabilježen tokom 33. i 34. nedjelje, što znači da su se oboljeli zarazili nešto ranije. Prema njenim riječima, takva epidemiološka slika je očekivana, a broj obolelih nije značajnije veći u odnosu na prethodne sezone.

„Utvrdili smo da je ovo jedna blaža simptomatologija koju smo do sada vidjeli“, navodi doktorka, ukazujući na zaključke multisektorske radne grupe u kojoj su, pored epidemiologa, i veterinari, entomolozi, laboratorijski stručnjaci, klimatolozi i stručnjaci iz oblasti transfuzije.

Osamdeset odsto zaraženih nema simptome

Za groznicu Zapadnog Nila ne postoje specifična antivirusna terapija niti vakcina. Jedan od problema u njihovom razvoju jeste to što čak 80 odsto ljudi inficiranih virusom nema nikakve simptome.

Dr Plavša objašnjava da je zbog toga teško pratiti efikasnost potencijalnih lijekova i vakcina, posebno zato što je riječ o sezonskom oboljenju i što se unapred ne može znati koliko će sezona biti intenzivna niti gde će virus cirkulisati.

Poslije oko 15 godina nadzora u Srbiji, ipak je moguće izdvojiti područja na kojima se infekcija češće pojavljuje. Među njima su Beograd, Južnobački i Južnobanatski okrug, kao i drugi delovi Vojvodine.

Blizina velikih reka, kanala i šuma pored reka takođe je značajna, jer su to prirodna staništa i komaraca i ptica koje predstavljaju glavne rezervoare virusa.

„Tu se omogućava ta transmisija i održavanje ciklusa ovog virusa“, objašnjava doktorka.

Prvi slučajevi u Srbiji registrovani 2012. godine

Prvi slučaj groznice Zapadnog Nila otkriven je u Ugandi 1937, dok su prvi slučajevi kod ljudi u Srbiji registrovani 2012. godine.

Tada je, navodi dr Plavša, zabilježen klaster od 14 osoba koje su imale neuroinvazivni oblik bolesti, poslije čega je posumnjano na groznicu Zapadnog Nila. Prethodno su već postojali dokazi iz seroloških studija kod konja da virus cirkuliše u Srbiji.

Iskustva iz drugih zemalja, dodaje, pokazuju da virus često cirkuliše znatno pre nego što se prvi put otkrije kod ljudi.

Iako 80 odsto inficiranih nema simptome, kod starijih osoba i ljudi sa hroničnim oboljenjima postoji veći rizik od razvoja teže kliničke slike. To, međutim, ne znači da će svaka osoba starija od 50 godina ili svaki hronični bolesnik razviti neuroinvazivni oblik ukoliko se zarazi.

„Tu je uslov sklop nekih kompleksnih faktora, ali 80 odsto važi i za zdravu populaciju“, naglašava gošća Jutarnjeg programa.

Virus prenosi "domaći" komarac

Virus Zapadnog Nila u Srbiji prenosi vrsta komarca Culex pipiens, koja je odavno prisutna na našim prostorima. Doktorka objašnjava da je „domaći“ komarac postao samo prenosilac, vektor, dok su virus na naše prostore donijele ptice selice.

Srbija

Koja je prosječna starost zaraženih od virusa Zapadnog Nila?

Ptice predstavljaju prirodni rezervoar virusa, a komarci se inficiraju hraneći se njihovom krvlju i potom mogu da prenesu virus na ljude. Sam komarac zbog virusa ne oboleva niti se spolja mijenja, pa čovjek ne može da prepozna da li ga je ujeo zaraženi komarac.

„Ne možemo nikako da znamo, s obzirom na to da su komarci samo vektori. Oni ne obolevaju, ne mijenjaju se“, napominje dr Plavša.

Oprez tokom septembra, moguće i početkom oktobra

Iako dosadašnji podaci ukazuju da je Srbija vjerovatno prošla kroz vrhunac ovogodišnje sezone, dr Plavša savjetuje da građani nastave da se štite od uboda komaraca tokom septembra, a moguće i početkom oktobra.

Prema analizama faktora koji mogu da dovedu do produžene sezone ili intenzivnijeg prenošenja virusa, za sada nema pokazatelja koji bi upućivali na takav scenario.

„Ne možete, kada se borite protiv prirode, da budete 100 odsto u pravu, ali svi oni faktori koji su analizirani, koji mogu da utiču na neku dužu sezonu ili na intenzivniju transmisiju, nisu uočeni. Tako da možemo da kažemo da smo imali negdje pik sezone“, ističe dr Plavša.

Suzbijanje komaraca, prema njenim riječima, donosi rezultate i predstavlja jednu od ključnih mjera za smanjivanje rizika od širenja virusa, uz lične mjere zaštite od uboda.

(telegraf)