Stiže super El Ninjo: Uticaće na čitav svijet

Super El Ninjo djeluje poput ogromnog planetarnog toplotnog mehanizma, oslobađajući velike količine energije iz okeana u atmosferu i značajno mijenjajući globalne mlazne struje. To može uticati na klimu i vremenske obrasce širom svijeta u narednim godinama, piše Severe Weather Europe.

Šta je ENSO ciklus?

ENSO je skraćenica za „El Ninjo – južna oscilacija“ (El Niño–Southern Oscillation) i odnosi se na područje ekvatorijalnog Tihog okeana koje se izmjenjuje između tople i hladne faze otprilike svakih jednu do tri godine. Hladna faza naziva se La Ninja, a topla El Ninjo. Svaka od ovih faza značajno utiče na složeni sistem povratnih veza između okeana i atmosfere, što postepeno mijenja globalnu cirkulaciju vazduha i vremenske prilike širom planete.

Društvo

"Još je u razvoju, snagu ne možemo procijeniti, ali jedno je sigurno - padaće rekordi"

Pojedini El Ninjo događaji mogu postati izuzetno snažni i dostići kategoriju „super“, koja se službeno definiše kada anomalije temperature površine mora dostignu ili premaše +2,0°C. Ključna razlika između običnog i „super“ El Ninja leži u intenzitetu povezanosti sa atmosferom.

Dok običan El Ninjo pomjera mlaznu struju, super El Ninjo može izazvati snažan poremećaj u ukupnoj atmosferskoj cirkulaciji. Posljednja tri takva događaja zabilježena su 1982/83, 1997/98. i 2015/16. godine.

Znakovi jačanja El Ninja

Kako El Ninjo dostiže „super“ status? Tokom La Ninje, pasatni vjetrovi gomilaju toplu vodu u zapadnom Pacifiku, stvarajući dubok sloj tople vode. Super El Ninjo djeluje kao „ventil“ za tu akumuliranu energiju.

Društvo

Kakvo nas ljeto čeka? Stiže "El Ninjo", a meteorolozi najavljuju da "normalno više ne postoji"

Kada La Ninja oslabi, naleti zapadnih vjetrova potiskuju toplotu prema istoku. Ako je sadržaj toplote u zapadnom Pacifiku veoma visok, oslobađanje energije je intenzivnije, što dovodi do snažnijeg događaja. Proteklih sedmica već su zabilježeni snažni naleti zapadnih vjetrova koji su pokrenuli brz prelaz ka El Ninju.

Veliki dio ključne ENSO regije već je u pozitivnim anomalijama. Ovaj proces najbolje se uočava u promjenama ispod površine, gdje se formirao veliki bazen tople vode, poznat kao okeanski Kelvinov talas. On se kreće prema istoku, potiskujući hladniju vodu i izbijajući na površinu, čime se konačno uspostavlja El Ninjo.

Poređenje sa istorijskim super El Ninjo događajima

Kada se toplota ispod površine okeana u 2026. godini uporedi sa prethodnim super El Ninjo događajima, uočava se poznat i snažan obrazac. Poređenje sa prvom sedmicom aprila u godinama prethodna dva super El Ninja pokazuje da je zapadni Pacifik trenutno znatno topliji ispod površine, iako glavni topli bazen još nije u potpunosti razvijen.

Svijet

Čeka li nas najtoplija godina u istoriji?

Razlog tome je što tek izlazimo iz slabe La Ninje, pa postoji izvjesno vremensko kašnjenje. Ipak, sistem se izuzetno brzo prilagođava, podstaknut snažnim naletima zapadnih vjetrova.

Sve ukazuje na to da su uslovi spremni za snažan El Ninjo, a najnovije prognoze govore da bi mogao biti najjači u posljednjih nekoliko decenija. Poređenja sa događajima iz 1972. i 1982. godine sugerišu da bi razvoj mogao najviše ličiti na onaj iz 1972/73.

Rekordan potencijal

Dugoročne prognoze za globalne pojave poput El Ninja pouzdanije su od lokalnih vremenskih prognoza, jer se zasnivaju na velikim i sporim promjenama u sistemu okeana i atmosfere. Najnovije prognoze sjevernoameričkog sistema NMME i evropskog modela ECMWF potvrđuju razvoj snažnog El Ninja tokom 2026. godine.

Svijet

El Ninjo je gotov, slijedi nam La Ninja

Oba sistema predviđaju da će anomalije temperature preći prag od +2,0°C, čime bi događaj ušao u kategoriju super El Ninja. Vrhunac se obično dešava između jeseni i rane zime. Da bi El Ninjo imao stvarni uticaj, mora uticati na atmosferu, što se dešava kroz promjene takozvane Vokerove ćelije — sistema uzlaznog i silaznog kretanja vazduha u tropskim oblastima.

Prognoze već za jun 2026. pokazuju snažan početak atmosferske cirkulacije karakteristične za El Ninjo, a do rane jeseni očekuje se značajno jačanje tog procesa, sa dubokim posljedicama po vremenske obrasce na obje hemisfere.

Prvi uticaji

Očekuje se da će El Ninjo početi da utiče na atmosferu do ljeta 2026. godine. Istorijski podaci pokazuju da tokom ljeta u uslovima super El Ninja dolazi do formiranja područja niskog pritiska iznad istočnih dijelova SAD i Kanade, kao i uz zapadnu obalu Evrope.

To podržava sjeverniji protok vazduha i umjerenije ljetne temperature u Sjevernoj Americi. Najnovije prognoze za ljeto 2026. ukazuju na veoma sličan obrazac pritiska.

Svijet

Uticaj El Ninja tek kasnije, šta nas čeka sljedeće godine?

Za Evropu se tokom ljeta predviđaju iznadprosječno visoke temperature na većem dijelu kontinenta, što je uobičajeno jer su direktni uticaji ovdje slabiji. Na južnoj hemisferi, posebno u Australiji, El Ninjo tokom zime i proljeća donosi sušnije uslove i povećava rizik od suša.

Slabija sezona uragana na Atlantiku

Poznato je da El Ninjo smanjuje broj uragana i tropskih oluja na Atlantiku. To se dešava jer donosi viši pritisak vazduha, jače vjetrove u višim slojevima atmosfere (smicanje vjetra) i stabilniju atmosferu, što otežava razvoj i jačanje oluja.

Dugoročne prognoze za sezonu uragana 2026. ukazuju na sušnije uslove u glavnom području razvoja tropskih sistema, što upućuje na ispodprosječnu aktivnost.

Fudbal

Pafos izbrisao zastavu s ljiljanima

Analogni modeli, zasnovani na sličnim uslovima iz prošlosti, takođe ukazuju na mirniju sezonu. Ipak, čak i u takvim uslovima mogu se razviti pojedine snažne oluje, pa je praćenje i dalje neophodno.

Kakvu zimu donosi super El Ninjo?

Glavni uticaj El Ninja najčešće se osjeća tokom zime. U Sjevernoj Americi to znači jačanje područja niskog pritiska iznad sjevernog Pacifika, što potiskuje polarnu mlaznu struju prema sjeveru.

To mijenja i obrasce padavina i snijega. Analize prethodnih zima sa super El Ninjom pokazuju više snijega u zapadnim i južnim dijelovima SAD, ali manje u regionu Velikih jezera i na sjeveroistoku.

U Evropi je uticaj složeniji i zavisi od stanja na sjevernom Atlantiku. Podaci iz ranijih godina ukazuju na smanjenu količinu snijega na većem dijelu kontinenta, vjerovatno zbog češćeg južnog strujanja vazduha.

Iako Evropa nije pod direktnim uticajem El Ninja, osjeća posljedice globalnih promjena u atmosferskoj cirkulaciji.

(Indeks)